Naukowcy odkryli nowe działanie kawy. Zmiany widać w całym organizmie!

Naukowcy przebadali ponad 2 tys. osób

Badanie przeprowadzili naukowcy związani m.in. z Uniwersytetem w Oulu. Wyniki zostały opublikowane 16 lipca 2026 roku w czasopiśmie naukowym „European Journal of Nutrition”.

Analizie poddano dane 2264 osób w wieku 46 lat, uczestniczących w wieloletnim projekcie Northern Finland Birth Cohort 1966. Około 47 proc. badanych stanowili mężczyźni.

Uczestnicy zostali podzieleni według ilości wypijanej kawy. Wśród osób pijących ten napój wyróżniono grupy spożywające:

• 1–2 filiżanki dziennie,
• 3–4 filiżanki dziennie,
• co najmniej 5 filiżanek dziennie.

Badacze analizowali m.in. skład ciała, metabolity obecne we krwi, gospodarkę glukozowo-insulinową oraz poziomy hormonów płciowych. W obliczeniach uwzględniono również takie czynniki jak BMI, aktywność fizyczna, palenie papierosów, spożycie alkoholu czy wykształcenie.

Więcej kawy, mniej tkanki tłuszczowej

Jedna z najbardziej interesujących zależności dotyczyła składu ciała. Osoby deklarujące większe spożycie kawy miały przeciętnie niższy udział tkanki tłuszczowej, mniej tłuszczu trzewnego i większą masę mięśni szkieletowych.

Co istotne, pomiędzy poszczególnymi grupami nie występowały jednocześnie duże różnice pod względem BMI. Oznacza to, że osoby o podobnym wskaźniku masy ciała mogły różnić się proporcjami tkanki tłuszczowej i mięśniowej.

Autorzy badania zaznaczają jednak, że pomiary składu ciała wykonywano metodą bioimpedancji, dlatego wyniki w tym zakresie powinny być interpretowane ostrożnie.

Zmiany zauważono także we krwi

U osób pijących więcej kawy naukowcy wykryli również niższe stężenia krążących we krwi aminokwasów rozgałęzionych, czyli BCAA.

To interesująca obserwacja, ponieważ długotrwale podwyższony poziom tych związków był w innych badaniach łączony między innymi z insulinoopornością oraz większym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2.

Szczególnie wyraźne różnice stwierdzono u mężczyzn. Większe spożycie kawy było u nich związane także z korzystniejszym profilem glukozowo-insulinowym.

Kawa a testosteron. Naukowców zaskoczył jeden wzorzec

Badanie przyniosło również interesujące wyniki dotyczące hormonów płciowych.

U mężczyzn większe spożycie kawy było związane z wyższym poziomem testosteronu całkowitego i biodostępnego oraz większym stężeniem SHBG, czyli globuliny wiążącej hormony płciowe.

Jednocześnie obserwowano nieco niższe wartości wolnego testosteronu oraz wskaźnika wolnych androgenów.

U kobiet zależności były mniej wyraźne. Większe spożycie kawy wiązało się przede wszystkim z wyższym SHBG oraz niższymi wskaźnikami wolnych androgenów.

Zdaniem autorów właśnie wpływ na szlaki hormonalne może być jednym z mechanizmów, które warto dokładniej zbadać przy analizowaniu zależności pomiędzy spożyciem kawy a zdrowiem metabolicznym.

Czy to oznacza, że kawa powoduje te zmiany?

Nie. I jest to jedno z najważniejszych zastrzeżeń dotyczących nowych wyników.

Badanie miało charakter przekrojowy i obserwacyjny. Naukowcy wykazali więc związki pomiędzy ilością wypijanej kawy a określonymi cechami organizmu, ale nie udowodnili, że to właśnie kawa bezpośrednio spowodowała mniejszą ilość tłuszczu, większą masę mięśniową czy zmiany hormonalne.

Nie można również na podstawie tego badania uznać, że zwiększenie liczby wypijanych filiżanek kawy automatycznie doprowadzi do takich efektów.

Autorzy zwracają uwagę, że reakcja organizmu na kawę może zależeć m.in. od sposobu jej parzenia, stopnia palenia ziaren, ich pochodzenia, uwarunkowań genetycznych oraz stylu życia.

Potrzebne są kolejne badania

Finlandia jest jednym z krajów o najwyższym spożyciu kawy na świecie, dlatego tamtejsze populacje są szczególnie interesujące dla naukowców zajmujących się tym napojem.

Badacze chcą teraz ustalić, czy obserwowane zależności rzeczywiście wynikają z działania kawy oraz które zawarte w niej substancje biologicznie czynne mogą mieć największe znaczenie.

Konieczne będą przede wszystkim badania interwencyjne, w których możliwe będzie znacznie dokładniejsze określenie związku przyczynowo-skutkowego.

Dopiero takie wyniki mogłyby w przyszłości stać się podstawą do formułowania konkretnych zaleceń dotyczących picia kawy.

Źródła: badanie „Associations of habitual coffee intake with testosterone and cardiometabolic markers: the Northern Finland Birth Cohort 1966 study”, „European Journal of Nutrition”, 16 lipca 2026 r.; University of Oulu; PubMed.