W zbiorach Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi znajduje się niezwykle cenny skarb odkryty we wsi Borowa w powiecie piotrkowskim. Zespół przedmiotów pochodzi z VIII–VII wieku przed naszą erą i jest uznawany za jedno z najważniejszych znalezisk metalowych z terenów Polski Środkowej.
Zabytki zostały przekazane do muzeum w 2004 roku jako dar od osoby prywatnej. Ponad dwie dekady później rozpoczęto szeroko zakrojony projekt, który ma pozwolić naukowcom dokładniej poznać historię przedmiotów, miejsce ich wykonania oraz okoliczności, w jakich trafiły na teren dzisiejszego powiatu piotrkowskiego.
Unikatowe naczynia z brązu znalezione w Borowej
W skład skarbu wchodzą między innymi niezwykle rzadkie, importowane naczynia wykonane z brązu. Przedmioty pochodzą z kręgu kultury halsztackiej, która rozwijała się we wczesnej epoce żelaza na rozległych terenach Europy Środkowej i Zachodniej.
Kultura halsztacka istniała mniej więcej od VIII do V wieku przed naszą erą. Jej przedstawiciele rozwijali zaawansowane rzemiosło metalurgiczne, prowadzili dalekosiężną wymianę handlową i pozostawili po sobie bogato wyposażone groby oraz charakterystyczne przedmioty z żelaza i brązu.
Obecność takich zabytków w Borowej może wskazywać, że mieszkańcy terenów dzisiejszego województwa łódzkiego utrzymywali kontakty z odległymi regionami Europy. Jednym z najważniejszych pytań jest to, czy naczynia dotarły tu w wyniku handlu, wymiany darów, czy też zostały przywiezione przez osoby przemieszczające się między poszczególnymi obszarami.
Naukowcy rozpoczynają dwuletnie badania
Projekt dotyczący skarbu ma charakter interdyscyplinarny. Oznacza to, że przy jego opracowaniu będą współpracowali specjaliści z różnych dziedzin, nie tylko archeolodzy.
Przedmioty zostaną poddane analizom archeometalurgicznym, które mogą pomóc ustalić skład metalu, technikę wykonania naczyń oraz możliwe miejsce pozyskania surowca. Badania zabytków prowadzono wcześniej między innymi na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz w School of Earth Sciences Uniwersytetu w Melbourne.
– W zakresie projektu znajduje się także opracowanie geologiczne i geomorfologiczne obszaru odkrycia oraz nieinwazyjne badania terenowe z wykorzystaniem aparatury pomiarowej GPS i prospekcji lotniczej – informują przedstawiciele Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi.
Badacze zamierzają przyjrzeć się nie tylko samym przedmiotom, lecz również terenowi, na którym miały zostać odnalezione. Wykorzystanie urządzeń GPS oraz zdjęć wykonywanych z powietrza może pomóc w wykryciu śladów dawnych osad, grobów, dróg lub innych obiektów znajdujących się pod powierzchnią ziemi.
Skarb mógł zostać celowo ukryty
Nie wiadomo jeszcze, dlaczego tak cenne przedmioty znalazły się w ziemi. W epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza metalowe wyroby były niekiedy ukrywane w obliczu zagrożenia. Mogły być również składane jako ofiary związane z wierzeniami ówczesnych społeczności.
Odpowiedzi może przynieść analiza miejsca odkrycia. Znaczenie będzie miało między innymi jego położenie względem dawnych cieków wodnych, wzniesień oraz śladów osadnictwa. Naukowcy spróbują również ustalić, czy wszystkie przedmioty zostały złożone w ziemi w tym samym czasie.
Skarb z Borowej jest szczególnie ważny, ponieważ podobne importowane naczynia z brązu niezwykle rzadko odnajdywane są na terenie Polski Środkowej. Każdy taki przedmiot może dostarczyć nowych informacji o kontaktach i poziomie rozwoju społeczności zamieszkujących ten obszar blisko trzy tysiące lat temu.
Badania zakończą się wydaniem książki
Przedsięwzięcie będzie realizowane przez dwa lata. Jego koordynatorem ze strony muzeum jest Ireneusz Marchelak, kustosz w Dziale Epoki Brązu i Wczesnej Epoki Żelaza.
Wyniki prac mają zostać przedstawione w publikacji książkowej poświęconej znalezisku z Borowej. Zaplanowano również działania informacyjne i edukacyjne. W 2027 roku ma odbyć się prelekcja skierowana do mieszkańców regionu.
Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.