Stare cmentarze w Piotrkowie. Oddzielne nekropolie dla różnych wyznań [ZDJĘCIA]

Tak zwany stary cmentarz w Piotrkowie powstały dopiero w XIX wieku. Utworzenie cmentarza za miastem wymusiły prawa pochodzące z czasów napoleońskich. Wcześniej przepisy nie były tak restrykcyjne. Zmarłych chowano często w samym centrum miasta.

Najstarsze miejsca pochówku w Piotrkowie znaleźć można w kościelnych kryptach oraz na przykościelnych cmentarzach. Jeden z najstarszych cmentarzy w Piotrkowie Trybunalskim istniał na tak zwanej Krakówce. Przy kościele pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Krakowskim Przedmieściu. 

Grzebano tam zmarłych w średniowieczu, ale możliwe, że odbywały się tam pochówki przedchrześcijańskie. Zanim zbudowano tam kościół,  istniało tam miejsce kultu pogańskiego. 

Pochówki katolickie w najstarszych kościołach

Zanim powstały dzisiejsze piotrkowskie cmentarze, zmarłych chowano w okolicy kościołów i na terenie klasztorów. Znaleźć można je przy wszystkich świątyniach.

W XV wieku założono cmentarz przy kościele farnym w Piotrkowie. Wokół Fary grzebano piotrkowian aż do XIX wieku, gdy założono cmentarz pod miastem. Szczątki zmarłych składano także w krypcie pod kościołem. 

W czasach średniowiecza cmentarz powstał przy klasztorze dominikanów, gdzie najstarsze pochówki sytuowano przy północnej ścianie kościoła. Później umieszczano trumny w kryptach znajdujących się pod krużgankami. Chowano tam zmarłych na przełomie XIV i XV wieku. 

W połowie XVII w. istniał również cmentarz przylegający do nieistniejącego już klasztoru franciszkanów. Tablice epitafijne z tej nekropolii przeniesione zostały do kościoła św. Jacka. 

W XVII wieku założono także cmentarz przy klasztorze bernardynów. Pierwotnie chowano tutaj zakonników, w trakcie wojen XVII i XVIII w. również poległych żołnierzy oraz mieszkańców miasta. 

Gdy zabrakło miejsca na terenie klasztoru, z polecenia arcybiskupa gnieźnieńskiego dokonano zbiorowej ekshumacji i pochowania szczątków we wspólnej mogile pod figurą Matki Boskiej Łaskawej. Bernardyńską nekropolię zamknięto w XIX w., jednak okazjonalne pochówki odbywały się jeszcze do 1931 r. Zachowały się tam nieliczne nagrobki i tablice memorialne.

Cmentarz istniał także przy klasztorze dominikanek. W kościele Matki Boskiej Śnieżnej zachowały się płyty nagrobne i epitafijne. Pochowane zostały tam siostry zakonne oraz dobrodziejki zakonu.

Cmentarz żydowski w Piotrkowie

Pierwszy cmentarz istniał przy synagodze, pomiędzy obecnymi ulicami Wojska Polskiego i Zamkową. Utworzono go na mocy przywileju króla Jana III Sobieskiego, nadanego w Jarosławiu w dniu 16 marca 1679 r., który zezwalał Żydom na osiedlenie się w Wielkiej Wsi i przedmieściu Podzamcze oraz urządzenie synagogi i cmentarza. W 1689 r. przywilejem królewskim dla gminy żydowskiej w Piotrkowie wyznaczono "żydowskie okopisko". 

Tak zwany nowy cmentarz żydowski w Piotrkowie został utworzony w 1792 r. To kirkut, który znajduje się przy ul. Spacerowej 93 w Piotrkowie Trybunalskim. Przydomek "nowy" odróżnia go od cmentarza żydowskiego "starego", który istniał przy Synagodze Wielkiej. Po tamtym została tylko pamiątkowa płyta. Na nowym ostatnich pochówków dokonano już w XXI wieku. 

Nowy kirkut leży w pobliżu innych zabytkowych cmentarzy różnych wyznań. To jeden z najlepiej zachowanych cmentarzy żydowskich na terenie województwa łódzkiego. 

Piotrkowskie cmentarze innowierców

U zbiegu ulic Słowackiego i Sienkiewicza, w miejscu gdzie znajduje się obecnie dom parafii prawosławnej, dawniej istniał cmentarz grecko-prawosławny. Założono go około 1780 r. a zamknięto w 1848 r. 

W 1830 r. wszystkie cmentarze, zarówno katolicki, jak i innych wyznań, wyznaczono na obrzeża miasta. Dopiero gdy w 1850 r. wydano zakaz grzebania zmarłych w mieście, na nowych wówczas nekropoliach zaczęły pojawiać się groby. 

Przy obecnej ul. Cmentarnej posadowiono cmentarz katolicki i prawosławny, oddzielone żeliwną barierką. Tuż za ogrodzeniem cmentarza katolickiego w 1878 r. założono nowy cmentarz ewangelicki.  

Cmentarzyk zagubiony w lasach

Zapomniana ewangelicka nekropolia to niegdyś wiejski cmentarz. Założony został na terenie wsi Meszcze, która obecnie znajduje się w granicach administracyjnych Piotrkowa Trybunalskiego. Zapomniane groby znaleźć można w lesie przy ul. Wincentego Witosa. 

Z protestanckiej nekropolii pozostało tylko kilka nagrobków. Inskrypcje wyryto w kamieniu w języku niemieckim i polskim. 

Meszcze to obecnie północno-wschodnia część Piotrkowa Trybunalskiego. Niegdyś była tu odrębna wieś, która w granice administracyjne miasta włączona została dopiero w 1983 roku. 

Cmentarz wojenny w Piotrkowie

Cmentarz wojenny w Piotrkowie przy ulicy Partyzantów został założony w czasie I wojny światowej. Powstał dla polskich żołnierzy walczących w szeregach Legionów Piłsudskiego. Pochowano tu także poległych w wojnie polsko - bolszewickiej w 1920 roku, jak również w wojnie obronnej w 1939 roku.

Na cmentarzu wojennym przy ul. Partyzantów w Piotrkowie Trybunalskim spoczywają więc żołnierze polegli w trzech wojnach. 

Cmentarz wojenny powstał w grudniu 1914 r. z inicjatywy ówczesnego austriackiego gubernatora miasta Piotrkowa. Pierwsze groby, to mogiły żołnierzy armii Austro-Węgier i Rosji oraz Legionów Polskich z lat 1914-1918.