Budynek sądu w Piotrkowie Trybunalskim to pełne przepychu świadectwo gubernialnej przeszłości miasta. Gmach został zaprojektowany między innymi przez gubernialnego architekta, piotrkowianina Feliksa Nowickiego. Współautorami budowli byli także Jan Fijałkowski, Czesław Zambrzycki i Bronisław Stawiski.

Decyzja o budowie gmachu Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim zapadła w 1888 r. Sąd znajdował się wtedy w wynajętym budynku prywatnym, a termin jego dzierżawy właśnie upływał. Projekt budowy zatwierdzono jednak dopiero w 1891 roku.

Pod budowę wybrano najpiękniejszy i najobszerniejszy plac w mieście. Nieruchomość naprzeciw ogrodu pobernardyńskiego, w miejscu dawnego magazynu solnego przy ówczesnej ulicy Petersburskiej. Obecnie to ulica Juliusza Słowackiego. Plac znajdował się wówczas pod zarządem wojskowym i mieściły się tam magazyny oraz tania kuchnia. Planowano wznieść budynek główny na pomieszczenie Wydziałów Cywilnego i Kryminalnego Sądu oraz drugi, mniejszy na Wydział Hipoteczny i kancelarie rejentów.

Budowę miał poprowadzić prywatny przedsiębiorca, po czym budynki miały przejść na własność Ministerstwa Sprawiedliwości, które spłacało koszty budowy z ustalonymi odsetkami.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/secesyjna-willa-powstala-dla-fabrykantow-tak-mieszkali-w-woli-krzysztoporskiej-zdjecia/ps0SJ38DnEQf7j3bN23e

Przedsiębiorcy zapłacili za budowę sądu

W 1902 roku powstała spółka przedsiębiorców do budowy gmachów sądu, którą zawiązali Markus Braun, Karol Filipski, Stanisław Kępiński, Natan Horowicz. Przygotowano także projekt zabudowań w pracowni Feliksa Nowickiego budowniczego gubernialnego, przy współudziale budowniczego miejskiego Czesława Zambrzyckiego.

Koszt budowy wyliczono na 379.868 rubli 99 kopiejek, z czego około 260 tys. rubli miało przekazać ministerstwo od razu, resztę, w ratach rozłożonych na 15 lat, z oprocentowaniem na 6 procent. Ostatecznie budowę prowadzono w 1906 r., W następnym roku wykańczano wnętrza.

Budynek pełnił funkcję sądu do I wojny światowej, kiedy to urządzono w jego wnętrzach lazaret. Sąd był tu także w dwudziestoleciu międzywojennym. Po drugiej wojnie budynek stał się siedzibą Powiatowej Rady Narodowej, Sądu Powiatowego i Ośrodka Sądu Wojewódzkiego w Łodzi. W 1975 r., po reformie administracyjnej, gdy powstało województwo piotrkowskie, obok sądu znalazł tu swą siedzibę Urząd Wojewódzki w Piotrkowie Trybunalskim.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/to-byl-jeden-z-tlustych-okresow-piotrkowa-oto-slady-gubernialnej-przeszlosci-miast-zdjecia/HQo7c5DOaRUqGXHBJPiH

Monumentalny gmach piotrkowskiego sądu

Zespół budynków Sądu Okręgowego położony jest przy ul. Juliusza Słowackiego w Piotrkowie Trybunalskim. Zabudowania sięgają od ulicy Słowackiego, w głąb działki o nieregularnym, pięciobocznym kształcie. Budynek główny od strony ul. Słowackiego poprzedza prostokątny dziedziniec ujęty bocznymi skrzydłami, od frontu ogrodzony metalowym ogrodzeniem.

Główny budynek ma kwadratowy dziedziniec patio na tyłach. Otaczają go trzy skrzydła, wschodnie - najszersze z parą ryzalitów mieszczących klatki schodowe, południowy ryzalit wydatny, północny płytki. Skrzydło północne powstało na planie prostokąta z centralnym, prostokątnym, niewielkim, ryzalitem mieszczącym klatkę schodową. Wschodni narożnik skrzydła został ścięty. Skrzydło zachodnie zbudowano na planie prostokąta.

Budynek w całości podpiwniczony. Tworzą go cztery połączone bryły budynków dwupiętrowych, krytych niewysokimi dachami dwuspadowymi. Dach ukryty jest za niewysoką, gładką attyką. Najwyższy jest budynek centralny, nieco niższe skrzydła od północy i południa. Od strony północnej budynek frontowy jest trzypiętrowy. Skrzydła wokół tylnego dziedzińca także są trzypiętrowe. Nad sienią przejazdową zbudowana została wieża przewyższająca o jedną kondygnację budynek.

Bogato zdobiona jest elewacja frontowa budynku głównego. Ozdobiono go pięcioosiowym ryzalitem zwieńczonym attyką balustradową i trójkatnym frontonem wspartym na półkolumnach. Także wejście umieszczono w portyku wspartym na parze kolumn.

Otwory okienne piętra ozdobiono opaskami z kluczami, a nad nimi umieszczono reliefowy ornament roślinny i motywy girland.

Sąd W Piotrkowie (1)