Ponad sto lat temu był tu tylko pusty plac. Dlaczego budowę sądu opłacili przedsiębiorcy? [ZDJĘCIA]

Budynek sądu w Piotrkowie Trybunalskim to pełne przepychu świadectwo gubernialnej przeszłości miasta. Gmach został zaprojektowany między innymi przez gubernialnego architekta, piotrkowianina Feliksa Nowickiego. Współautorami budowli byli także Jan Fijałkowski, Czesław Zambrzycki i Bronisław Stawiski.

Decyzja o budowie gmachu Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim zapadła w 1888 r. Sąd znajdował się wtedy w wynajętym budynku prywatnym, a termin jego dzierżawy właśnie upływał. Projekt budowy zatwierdzono jednak dopiero w 1891 roku.

Pod budowę wybrano najpiękniejszy i najobszerniejszy plac w mieście. Nieruchomość naprzeciw ogrodu pobernardyńskiego,  w miejscu dawnego magazynu solnego przy ówczesnej ulicy Petersburskiej. Obecnie to ulica Juliusza Słowackiego. Plac znajdował się wówczas pod zarządem wojskowym i mieściły się tam magazyny oraz tania kuchnia. Planowano wznieść budynek główny na pomieszczenie Wydziałów Cywilnego i Kryminalnego Sądu oraz drugi, mniejszy na Wydział Hipoteczny i kancelarie rejentów.

Budowę miał poprowadzić prywatny przedsiębiorca, po czym budynki miały przejść na własność Ministerstwa Sprawiedliwości, które spłacało koszty budowy z ustalonymi odsetkami. 

Przedsiębiorcy zapłacili za budowę sądu

Koszt budowy wyliczono na 379.868 rubli 99 kopiejek, z czego około 260 tys. rubli miało przekazać ministerstwo od razu, resztę, w ratach rozłożonych na 15 lat, z oprocentowaniem na 6 procent. Ostatecznie budowę prowadzono w 1906 r., W następnym roku wykańczano wnętrza. 

Budynek pełnił funkcję sądu do I wojny światowej, kiedy to urządzono w jego wnętrzach lazaret. Sąd był tu także w dwudziestoleciu międzywojennym. Po drugiej wojnie budynek stał się siedzibą Powiatowej Rady Narodowej, Sądu Powiatowego i Ośrodka Sądu Wojewódzkiego w Łodzi. W 1975 r., po reformie administracyjnej, gdy powstało województwo piotrkowskie, obok sądu znalazł tu swą siedzibę Urząd Wojewódzki w Piotrkowie Trybunalskim.

Monumentalny gmach piotrkowskiego sądu 

Główny budynek ma kwadratowy dziedziniec patio na tyłach. Otaczają go trzy skrzydła, wschodnie - najszersze z parą ryzalitów mieszczących klatki schodowe, południowy ryzalit wydatny, północny płytki. Skrzydło północne powstało na planie prostokąta z centralnym, prostokątnym, niewielkim, ryzalitem mieszczącym klatkę schodową. Wschodni narożnik skrzydła został ścięty. Skrzydło zachodnie zbudowano na planie prostokąta.

Budynek w całości podpiwniczony. Tworzą go cztery połączone bryły budynków dwupiętrowych, krytych niewysokimi dachami dwuspadowymi. Dach ukryty jest za niewysoką, gładką attyką. Najwyższy jest budynek centralny, nieco niższe skrzydła od północy i południa. Od strony północnej budynek frontowy jest trzypiętrowy. Skrzydła wokół tylnego dziedzińca także są trzypiętrowe. Nad sienią przejazdową zbudowana została wieża przewyższająca o jedną kondygnację budynek. 

Bogato zdobiona jest elewacja frontowa budynku głównego. Ozdobiono go  pięcioosiowym ryzalitem zwieńczonym attyką balustradową i trójkatnym frontonem wspartym na półkolumnach. Także wejście umieszczono w portyku wspartym na parze kolumn. 

Otwory okienne piętra ozdobiono opaskami z kluczami, a nad nimi umieszczono reliefowy ornament roślinny i motywy girland.