Najstarsza zachowana wzmianka o piotrkowskim piwie pochodzi z 1487 roku, kiedy to król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził prawa kupców piotrkowskich. Ale już król Władysław Jagiełło, lokując miasto na prawie magdeburskim w 1404 roku, zapewnił tutejszym rzemieślnikom prawo produkcji i sprzedaży piwa.

Z XVI wieku zachowała się wzmianka o browarze należącym do starosty piotrkowskiego Stanisława z Tarnowa, ale właścicielami nowo wybudowanych browarów w późniejszym czasie (XVIII wiek) byli nie tylko sami mieszczanie: Barbara Gozatka, Roman Morawiński, Marcin Teleżyński (Rwańska 2), Kazimierz Górecki, Antoni Vicini (burmistrz), ale i klasztory: Panien Dominikanek i Bernardynów.

ZOBACZ TAKŻE: Gdzie był browar Bartenbachów w Piotrkowie? Przed ponad wiekiem konkurował ze słynnymi Spahnami

Piotrkowskie piwo zwyczajne i przewoźne

W XVI wieku w Piotrkowie podczas obrad sejmu wprowadzono pierwsze klasyfikacje napojów fermentacyjnych, w tym podział piw na piwa zwyczajne, przewoźne i zagraniczne. Napój z Piotrkowa był także piwem stacyjnym, co oznaczało obowiązek dostarczania co miesiąc po beczce piwa na potrzeby starościńskie. W okresie zaborów stworzono specjalne piwo dla urzędników rosyjskich - piwo gabinetowe.

Ważniejszą rangę stanowiło określenie piwa przewoźnego, które z biegiem czasu w prawnej klasyfikacji zostało połączone z piwem zagranicznym. Nazwa wzięła się stąd, że można było dostarczać trunek do innych miejscowości, a to oznaczało, że piwo to musiało fermentować podczas transportu.

W XVI, XVII wieku istniał specjalny gatunek piwa produkowanego w mieście, które Sejm nazywał „Piwo piotrkowskie”. Browar Franciszka Braulińskiego w 20-leciu międzywojennym produkował piwo o nazwie „Porter Trybunalski”. W pierwszej połowie XIX wieku piwowarstwo podupadłe i dopiero ustanowienie z Piotrkowa stolicy guberni, wraz z rozwojem gospodarczym całego zaboru rosyjskiego, przyniosło rozwój.

W okresie staropolskim handlowano w mieście nie tylko produktami lokalnymi: piwem zwyczajnym, piwem piotrkowskim produkowanym ze słodów pszenicznych i jęczmiennych, ale także tuszyńskim, wolborskim, pabianickim, piątkowskim, brzezińskim, angielskim. Wiek XIX i XX rozszerza powyższą klasyfikację o piwa produkowane na miejscu: ciemne i jasne, porter, zdrój, bawarskie, marcowe, kulmbachskie, jak i sprowadzane od innych producentów: żywieckie, okocimskie czy warszawskie.

ZOBACZ TAKŻE: Stacja towarowa w Piotrkowie to zabytkowe obiekty. Zamiast kolei budynki przejął handel [ZDJĘCIA]

Browary piotrkowskie i karczmy miejskie

Browary lokowano poza miastem właściwym. Na Przedmieściu Krakowskim, Przedmieściu Warszawskim i Biskupiżnie. Pozostała produkcja piwa skupiała się w karczmach miejskich i na terenach podmiejskich: Śródmiejski Zajazd pod Matką Boską (Plac Czarnieckiego 7), Ostatni Grosz (Wójtostwo - w XIX wieku karczma ta należała do rodziny Bartenbachów), Gościniec Litewski, Gościniec Stary (za Wielką Wsią), Kancelaria, Podzamcze, Psia Górka (Wielka Wieś), Pohulanka (Starostwo), Karczma Rakowska, Karczma Krakowska (Przedmieście Krakowskie), Karczma na Bugaju (przy stawie Bugaj), Tumidaj (Tumidajka), Karczma ku Bykom (na drodze wrocławskiej), w Meszczach, na Szczekanicy.

W drugiej połowie XIX wieku niewielkie zakłady Feliksa Kalinowskiego, Markusa Brauna, Juliusza Abrahamsona, Wojciecha Schilda, Kazimierza Wróblewskiego, Joska Windheima, uległy dwóm potentatom: Andrzejowi i Franciszkowi Ksaweremu Spahnom (późniejszy browar Braulińskiego) i podpułkownika Andrzeja Mroczkiewicza (późniejszy browar Bartenbachów). Małe zakłady zaprzestały produkcji i zajęły się głównie dystrybucją piwa.

W początkach XX wieku największą, rolę w piotrkowskiej branży browarniczej odegrały tylko dwa zakłady: browar Bartenbachów oraz browar Braulińskiego. Odzyskanie niepodległości przez Polskę sprzyjało rozwojowi browaru Braulińskiego. Zakład Bartenbachów nie
przetrwał I wojny światowej.

ZOBACZ TAKŻE: Województwo piotrkowskie powstało 1 czerwca 1975 roku. Jego istnienie to też okres rozkwitu Piotrkowa [ZDJĘCIA]

Szlak Piwowarski w Piotrkowie

To jeden z głównych szlaków turystycznych Piotrkowa. Prowadzi przez miejsca związane z historią piwa i jego wytwarzania, jak i konsumpcji, od czasów średniowiecza, przez sejmy i koronne trybunały, burzliwe czasy zaborów, międzywojnie, aż po czasy współczesne. Szlak został wytyczony przez PTTK w Piotrkowie Trybunalskim.

Piwo (1)