Gdy w Warszawie wybuchło powstanie, generał Stefan Rowecki "Grot" był już w niemieckim obozie koncentracyjnym. Twórca i pierwszy dowódca Armii Krajowej, zginął w pierwszych dniach zrywu, zarządzonego przez swojego następcę generała "Bora" Komorowskiego. Piotrkowianin został aresztowany rok wcześniej w swoim warszawskim mieszkaniu.

Według powojennych ustaleń historyków został zamordowany w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, kilka minut po godz. 3 z 1 na 2 sierpnia 1944. Natomiast IPN ustalił datę śmierci między 2 a 7 sierpnia 1944. Pierwszy dowódca AK ma jedynie symboliczny grób na powązkach. W Piotrkowie, gdzie się urodził upamiętniono go tablicą oraz popiersiem.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/kolejka-waskotorowa-piotrkow-sulejow-sluzyla-mieszkancom-w-ubieglym-wieku-zdjecia/nHSQIYdvo3CdCpFlZ0Dv

Dowódca podziemnej armii rodem z Piotrkowa

Generał Stefan Rowecki pseudonim „Grot” to twórca i pierwszy dowódca Armii Krajowej, podziemnego wojska polskiego w okupowanej przez Niemców Polsce w czasie II wojny światowej.

Urodził się 25 grudnia 1895 r. w Piotrkowie Trybunalskim. Na kamienicy pod adresem Juliusza Słowackiego 1 umieszczona została tablica upamiętniające generała. Informuje o tym, że w tym domu urodził się i spędził dzieciństwo późniejszy twórca konspiracyjnego wojska polskiego.

Edukację rozpoczął w 1906 w gimnazjum polskim w Piotrkowie Trybunalskim. W 1912 Stefan Rowecki rozpoczął studia techniczne w Warszawie w Szkole Mechaniczno-Technicznej H. Wawelberga i S. Rotwanda. Wstąpił tam do Polskich Drużyn Strzeleckich. W czasie I wojny światowej pod koniec 1914 wstąpił do Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Walczył w wojnie polsko - bolszewickiej, a następnie został skierowany na kursy oficerskie.

W latach 1930-1935 pełnił funkcję dowódcy 55 Poznańskiego Pułku Piechoty w Lesznie. W listopadzie 1935 powierzono mu dowodzenie Brygadą KOP „Podole”. W lipcu 1938 został dowódcą piechoty dywizyjnej 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach.

20 czerwca 1939 roku wyznaczony został na stanowisko dowódcy Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej, którą miał zorganizować. W czasie kampanii wrześniowej dowodził brygadą w obronie środkowej Wisły, a później w pierwszej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. Po kapitulacji armii uniknął niewoli i powrócił do Warszawy.

5 października 1939 roku został zastępcą komendanta Służby Zwycięstwu Polski. 3 maja 1940 został mianowany generałem brygady. W tym samym roku został komendantem Obszaru Warszawskiego Związku Walki Zbrojnej WZ, a 30 czerwca 1940 został komendantem głównym ZWZ i dowódcą Sił Zbrojnych w Kraju. Doprowadził do połączenia najważniejszych organizacji konspiracyjnych w kraju w jednolite wojsko podziemne, od 1942 roku występujące jako Armia Krajowa. 14 lutego 1942 został komendantem głównym Armii Krajowej.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/wakacje-piotrkowian-w-czasach-prl-wczasy-pracownicze-nad-pilica-i-zalewem-sulejowskim-zdjecia/VQiYFvMgcFSGry82HnBl

Aresztowanie i śmierć dowódcy AK

30 czerwca 1943 r. to data aresztowania gen. „Grota" przez niemieckie służby specjalne w warszawskiej kamienicy przy ul. Spiskiej 14. Dowódca AK posługiwał się nazwiskiem Jerzy Malinowski.

Polowanie na dowództwo Armii Krajowej było zadaniem specjalnej komórki niemieckiej policji Gestapo, która dysponowała rysopisem Roweckiego i jego personaliami. Stefan Rowecki został uznany za „wroga numer jeden” III Rzeszy w okupowanej Polsce i umieszczony na pierwszym miejscu niemieckiej listy poszukiwanych Polaków, która obejmowała 165 nazwisk najaktywniejszych dowódców polskiej konspiracji.

Po aresztowaniu został przewieziony do siedziby Gestapo przy alei Szucha 25, a później przetransportowany samolotem do więzienia w Berlinie. W połowie lipca 1943 trafił do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. 1 sierpnia 1944 na wieść o wybuchu Powstania Warszawskiego, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy Heinrich Himmler nakazał niezwłoczne zgładzenie Stefana Roweckiego.

Po aresztowaniu "Grota" nowym dowódcą AK został gen. Tadeusz „Bór” Komorowski. To on wydał rozkaz rozpoczęcia Powstania Warszawskiego na 1 sierpnia 1944 roku o godz. 17.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/stadion-w-piotrkowie-nie-przetrwal-proby-czasu-od-xxxv-lecia-prl-do-piotrkovii-ptak-zdjecia/czEcnLOWC9Hd96MAaxNF

Upamiętnienie generała Roweckiego w Piotrkowie

We wrześniu 1981 umieszczono kolejną tablicę w jego rodzinnym mieście, Piotrkowie Trybunalskim. Mszę z tej okazji sprawował biskup Józef Rozwadowski, a tablicę odsłaniała córka – Irena wraz z bratem – Stanisławem.

Pomnik Grota-Roweckiego w Piotrkowie ustawiono przy Alejach 3 Maja, przed Miejskim Ośrodkiem Kultury.

Imię generała nosi także IV Liceum Ogólnokształcące w Piotrkowie Trybunalskim.

Grot Rowecki (1)