W 1919 r. w rejonie Piotrkowa Trybunalskiego stacjonowała polska wojskowa eskadra lotnicza. Miasto było czasowym miejscem stacjonowania 580 Eskadry Salmsonów. Myśliwce przyleciały do Piotrkowa ze Francji. To tam została sformowana eskadra w ramach tworzenia Awiacji Polskiej, czyli polskiego lotnictwa wojskowego. Powstała przy Armii Polskiej gen. Józefa Hallera.

Eskadra, która stacjonowała w Piotrkowie, przybyła do Polski w 1919 roku wraz z armią gen. Józefa Hallera. Wojska polskie przybywające z zachodu Europy wyposażone były w kilkadziesiąt maszyn.

Według spisu z dn. 23 marca 1919 r., w lotnictwie polskim we Francji służyło 88 pilotów, 3 obserwatorów, 2 oficerów technicznych oraz 110 mechaników.

Przed opuszczeniem Francji polska awiacja składała się z: 39 i 69 Eskadry Breguetów A2; 66 Eskadra Breguetów B2; 580, 581 i 582 Eskadry Salmsonów; 162 eskadry Spadów, 1 parku lotniczego i dwóch szkół pilotów.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/lata-siedemdziesiate-to-zloty-wiek-piotrkowa-trybunalskiego-powstanie-wojewodztwa-to-bylo-dopiero-poczatek-zdjecia/EtTgpoI6qdR5I1x3G4Kf

580 Eskadra Salmsonów pod Piotrkowem

Od lipca 1919 r. do stycznia 1920 r. 580 Eskadra Salmsonów stacjonowała w okolicach Piotrkowa. Samoloty zgrupowano na terenie folwarku w Bujnach w gminie Krzyżanów.

Eskadra ta wzięła udział w zajęciu Pomorza przez "Błękitną Armię" Hallera. A jako 18 eskadra wywiadowcza walczyła w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 została przeorganizowana w eskadrę myśliwską i weszła w skład formującego się 1 pułku lotniczego. W 1925 przemianowana na 122 eskadrę myśliwską, a trzy lata później na 112 eskadrę myśliwską.

W czerwcu 1919 roku , gdy eskadra przybyła z Francji do Piotrkowa Trybunalskiego, jej personel stanowili piloci francuscy. Eskadra stanowiła wówczas odwód lotnictwa Naczelnego Dowództwa. Dopiero pod koniec września samoloty obsadzone zostały przez załogi polskie. Stan eskadry to 10 samolotów Salmson IIA2.

Na początku lutego 1920 eskadra odleciała z Piotrkowa do Torunia. Tam weszła w skład IV Grupy Lotniczej.

W czasie stacjonowania pod Piotrkowem na potrzeby eskadry zajęto szereg pomieszczeń folwarku Bujny, w tym 8 pomieszczeń dla kadry oraz szopę krytą dla żołnierzy, a także kolejny budynek gospodarczy z przeznaczeniem magazynowym. Ponadto część gruntów uprawnych folwarku zajęto na lotnisko polowe.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/piotrkowska-waskotorowka-mogla-byc-atrakcja-regionu-przez-lata-dziala-niczym-podmiejski-tramwaj-zdjecia/veVs4FDgG3IWACsKE55G

Eskadra na wojnie polsko - bolszewickiej

W kwietniu 1920 roku eskadra została wysłana na front wschodni na lotnisko Zahaccie. Załogi prowadziły dalekie rozpoznanie sięgające aż pod Psków i Witebsk. Spośród personelu 18 eskadry na wyróżnienie zasłużyła załoga por. Jan Matecki i por. Edward Karaś, która poza licznymi lotami wywiadowczymi, 23 kwietnia zaatakowała i rozproszyła szwadron kawalerii sowieckiej.

Postępy wojsk Armii Czerwonej na północnym odcinku frontu zmuszały jednostkę do częstych zmian lądowisk. W tym czasie startowała ona z lotnisk Molodeczno, Duniłowicze, Królewszczyzna, Parafianów i Dokszyce. Eskadra wzięła też udział w Bitwie Warszawskiej.

Podczas pobytu na froncie załogi 18 eskadry wywiadowczej wykonały 38 zadań bojowych, przebywając 86 godzin nad terenem nieprzyjacielskim. Zginęło 2 lotników.

Straty w sprzęcie i ludziach spowodowały wycofanie jednostki do Bydgoszczy, a następnie do Torunia w celu uzupełnienia. Celem przeprowadzenia reorganizacji eskadry, przeniesiono ją do Warszawy, a potem do Grudziądza. Tu zastał ją rozejm.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/historia/piotrkow-trybunalski-na-fotografiach-z-samolotu-tak-miasto-wygladalo-w-1967-roku-zdjecia/9uKsV0rEiwawkOFkh08G

Francuskie Salmsony pod Piotrkowem

Francuska wytwórnia Société des Moteurs Salmson od 1912 r. specjalizowała się w budowie silników własnej konstrukcji. W 1917 r. wytwórnia zbudowała własny samolot oznaczony Salmson IIA2. Był uważany za jeden z najbardziej udanych samolotów wywiadowczych używanych we Francji pod koniec I wojny światowej. Zbudowano 3200 egzemplarzy.

Samoloty były stosowane na Froncie Zachodnim i we Włoszech. Amerykańskie lotnictwo w Europie zakupiło 750 egzemplarzy. Wykorzystywano je przede wszystkim do rozpoznania, w mniejszym stopniu do bombardowania.

W Polsce były 53 samoloty Salmson IIA2. Pochodziły ze składu trzech eskadr francuskich: 580, 581 i 552 Eskadry Salmsonów. W użytkowaniu znajdowały się do lipca 1920 r. Samoloty Salmson IIA2 zostały w styczniu 1921 r. wycofane z eksploatacji wskutek kłopotów z silnikami.

Konstrukcja to dwumiejscowy dwupłat o konstrukcji drewnianej. Skrzydła pokryte miał płótnem. Kabiny miał odkryte. Rozpiętość samolotu to 11,8 m, a długość 8,5 m. Rozwijał prędkość 167 km/h. Mógł wznieść się na 6250 m. Maksymalny zasięg to 520 km, a czas lotu 3 godziny.

Uzbrojenie to jeden stały karabin maszynowy pilota Vickers MAC wz. 09 kal. 7,7 mm i jeden ruchomy karabin maszynowy obserwatora Lewis wz. 15 kal. 7,92 mm. Mógł przenosić mały ładunek bomb na dwóch wyrzutnikach. Ponadto na wyposażeniu był aparat fotograficzny, telefon pokładowy i radiostacja.

Eskadra Piotrków (1)