Dlaczego niektóre książki były zakazane?
Jednym z powodów cenzury książek były, rzecz jasna, przyczyny polityczne. Dzieła uznane na dany moment za niepoprawne czy wręcz demoralizujące były skazywane na tymczasową banicję ze świata kultury.Władze autorytarne, totalitarne, takie jak nazistowskie Niemcy albo ZSSR cenzurowały publikacje, które uderzały we władzę jako taką i w których autorzy wyrażali sprzeciw wobec postępowań politycznych ugrupowań będących u władzy.
Przykładem może być Rok 1984 George’a Orwella, która to książka jest wręcz modelowym przykładem krytyki ustrojów totalitarnych. Była ona zakazywana właśnie z tego względu, by nie dopuścić czytelników do rozważań nad sensem istnienia totalitaryzmów.
Podobnie Archipelag Gułag Aleksandra Sołżenicyna był książką zakazaną – dziś jest znanym klasykiem literackim, w którym znajdziemy obszerną krytykę sowieckich realiów i nieludzkiego systemu pracy w obozach.
Innym powodem cenzury były względy religijne. Kościoły i instytucje religijne od zawsze ingerowały w literaturę, którą uznawały często za bluźnierczą, obrazoburczą i szkodliwą. Heretycy byli więc skazywani na zapomnienie, tak, jak ich dzieła, na przykład Dekameron Giovanniego Boccaccia uznany przez Kościół za wyjątkowo niemoralny.
Inny przykład to O pochodzeniu gatunków Karola Darwina, która to książka, mimo że była publikacją naukową, szerzyła wiedzę niezgodną z nauką Kościoła. Została zakazana na wiele lat i odrzucona przez wszystkie kościelne środowiska.
Niektóre książki były cenzurowane ze względu na obyczajowe dylematy, jak np. Lolita Vladimira Nabokova, w której odnaleziono kontrowersje związane z wątkiem miłości dorosłego mężczyzny i bardzo młodej dziewczyny. Wystarczyło, że władze uznały książkę za zbyt kontrowersyjną – wówczas sięgała po cenzurę.
Zakazane publikacje XX wieku i dlaczego stały się tak sławne
Polska w okresie PRL również doświadczyła cenzury – przykładem może być Ferdydurke Witolda Gombrowicza. Władze komunistyczne uznawały twórczość autora za niezgodną z programową linią PRL i sprzeczną z ideologią państwową. Dziś Ferdydurke to klasyk polskiej literatury i jedno z najważniejszych dzieł XX wieku.Wśród zakazanych książek na świecie znalazły się również Mechaniczna Pomarańcza Anthony’ego Burgessa (brutalność i demoralizujące treści) czy też Buszujący w zbożu J.D. Salingera (zakazana w USA za treści potencjalnie demoralizujące dla młodzieży).
Co stoi za mechanizmem popularności tych książek? Im bardziej dzieła były zakazane, tym bardziej czytelnikom zależało na tym, by je dostać i zapoznać się z ich treścią. Ten prosty mechanizm niedostępności sprawił, że wiele z dzieł, które cenzura próbowała odebrać czytelnikom, stało się klasykami rozpoznawalnymi na całym świecie.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.