Rynek Trybunalski nie zawsze był Trybunalski. Myślicie, że wiecie o nim już wszystko? [ZDJĘCIA]

Rynek Trybunalski to centralny punkt średniowiecznego układu urbanistycznego. Choć sam układ ulic i zabudowy ma kilkusetletnią historię, to stojące te kamienice w większości pochodzą z XIX wieku. Miasto wielokrotnie trawiły pożary, co spowodowało zniszczenie starszych budowli, Nie zachował się także piotrkowski ratusz zburzony w czasach gubernialnych. 

Rynek stary, jak Stare Miasto

Do drugiej połowy XIX wieku główny rynek Starego Miasta pełnił funkcję centrum administracyjnego Piotrkowa. Do 1867 roku stał tu miejski ratusz. Był jednopiętrowym budynkiem w kształcie wydłużonego czworoboku. Prawdopodobnie został wybudowany w XV wieku, a później wielokrotnie przebudowywany. To w budynku ratusza obradował Trybunał Koronny, czyli najwyższy sąd Rzeczypospolitej. 

W 1964 roku podczas badań archeologicznych prowadzonych na Rynku Trybunalskim odsłonięto podziemia dawnego ratusza. Zarys fundamentów zaznaczono na płycie Rynku. Jest tu również pamiątkowa tablica poświęcona 400. rocznicy powstania Trybunału Koronnego. 

Stojące przy Rynku Trybunalskim kamienice mają w większości XIX-wieczne pochodzenie. Na ich współczesnym wyglądzie zaważyły kolejne pożary, skutkiem których była likwidacja podcieni i przebudowa domów w stylu klasycystycznym. W najstarszych zachowały się elementy z XVIII a nawet XVII wieku.

Piotrkowskie kamieniczki przy Rynku

Kamienica pod adresem Rynek Trybunalski 3, to tak zwana kamienica Wierzbiczów, albo szynk Wierzbicza. Właściciele najpierw prowadzili w niej sprzedaż miodów, a pod koniec XVIII wieku powstała tu pierwsza apteka. Budynek odbudowano po pożarze miasta w 1731 roku. Piwnice są jednak starsze i sięgają pod Rynek i ul. Rwańską.

Nieruchomość Wierzbiczów od 1782 r. była miejscem, w którym Krzysztof Wierzbicz prowadził sprzedaż miodów. W późniejszych latach została założona tam apteka, która należała m.in. do znanych piotrkowskich działaczy społecznych J. Hildebrandta i Rawity-Witanowskiego. Apteka istnieje tam także obecnie.

W kamienicy pod adresem Rynek Trybunalski 9 przez kilkadziesiąt lat istniała kultowa piotrkowska kawiarnia "Pod Ormianinem". Działała od 1959. Pokolenia piotrkowian chodziły tam na randki i spotkania. Podawano kawę, ale mieszkańcy pamiętają także inne smaczne potrawy.

To tak zwana kamienica Dutkiewiczowska. Pochodzi XVIII wieku. Wpisano ją do rejestru zabytków jako obiekt cenny, ale bezstylowy. Pod koniec XVIII w. była własnością Marcina Teleżyńskiego, rachmistrza magistratu. Od 1835 mieściły się w niej kolejno apteki Szefferów, J. Gamfa, J. Grabskiego. 

Budynek mieszczący się pod adresem Rynek Trybunalski nr 1 w Piotrkowie nazywany jest kamienicą Szefferów. Została wybudowana po pożarze Piotrkowa, do jakiego doszło w 1786 r.

Pierwotnie właścicielem kamienicy był Bogumił Szeffer. Budowla w obecnym kształcie pochodzi z połowy XIX wieku. Pierwotnie w tym miejscu stały dwie podcieniowe kamienice. Zostały jednak zniszczone w pożarze, a rodzina Szeferów ich nie odbudowała, ale pozbyła się zniszczonej nieruchomości.  

Kamienica przy Rynku Trybunalskim 5 powstała w XVI wieku, a przebudowana została w XIX wieku. Najstarszą częścią są piwnice położone pod południową częścią kamienicy. W 1867 r. kamienica, należąca wówczas do Michaleckiego została przebudowana według projektu architekta K. Szpakowskiego. W 1868 r., po wyburzeniu ratusza, przebudowano narożną część kamienicy używając do tego cegły z ratusza. Na początku XX w. nieruchomość była własnością Towarzystwa Lekarskiego. 
 
Budynek przy Rynku Trybunalskim 4 stał tu już prawdopodobnie na początku XVIII wieku, ale niewiele miał wspólnego z obecnym. Kamienica w obecnym kształcie to działo budowniczych z początku XX wieku. Nieruchomość wielokrotnie nadbudowywano aż zyskała cztery kondygnacje. Przebudowano ją też na potrzeby restauracji.

Pierwsza wzmianka o posesji pochodzi z 1719 r. i dotyczy kamienicy zwanej Matefrowską lub Ciechańską. Dokumenty z 1790-1791 r. mówią o pogorzelisku w tym miejscu. W 1835 r. na miejscu spalonego budynku zbudowano w pierzei Rynku piętrową kamienicę z facjatką. Fasada budynku zwrócona jest na południe. Podwórze posesji połączono w jedną całość z podwórzami kamienic przy ul. Rwańskiej i Pl. Czarnieckiego.

Dawniej w kamienicy Rynek Trybunalski 2 działał jeden z najstarszych piotrkowskich hoteli Hotel Litewski. Posadowiono w okazałej, dwupiętrowej kamienicy w stylu klasycystycznym z XVII wieku, przebudowanej na przełomie XVIII i XIX stulecia. Powstał w wyniku połączenia dwóch gotyckich kamienic, które spłonęły podczas pożaru w 1786 roku. 

W 1876 roku na frontowej ścianie hotelu umieszczono nowoczesne latarnie, które oświetlały zarówno wejście do hotelu, jak i cały Rynek. Z kolei w 1896 roku przed hotelem pojawił się postój dorożek. Hotel Litewski miał dla gości 19 pokoi.

Rynek Trybunalski nie zawsze był Trybunalski

Jedna z najstarszych nazw to po prostu Stary Rynek. W drugiej połowie XIX wieku, gdy Rosjanie wprowadzali porządki w piotrkowskiej guberni, nosił nazwę Marijńskaja Płoszczad, czyli Plac Mariański. Był też nazywany Placem Marii Panny albo Placem Mariackim.

W latach II Rzeczypospolitej pojawiła się nazwa Plac Trybunalski, a podczas okupacji niemieckiej Gerichtsplatz. W 1945 roku najpierw powrócono do nazwy Plac Trybunalski, a od 1967 roku to już Rynek Trybunalski.