Powstał ranking depopulacji. Na którym miejscu Piotrków?

Po 2020 roku liczba ludności Polski weszła w fazę spadkową, co przedstawia ranking depopulacji gmin za lata 2009-2024. Takie zestawienie przygotowało pismo „Wspólnota”. W analizie ukazano, że depopulacja nie jest zjawiskiem jedynie miejscowym, a przerodziła się w trend ogólnokrajowy. O ile jeszcze dekadę temu można było mówić o lokalnych ogniskach wyludniania, dziś dotyczy ono już zdecydowanej większości jednostek samorządu terytorialnego – piszą autorzy. Ranking został przygotowany przez Pawła Swianiewicza i Julitę Łukomską. Znajdziemy w nim również Piotrków Trybunalski.

Jak powstał ranking?

W zestawieniu autorzy wykorzystali wskaźnik, który ukazuje procentową zmianę liczby ludności pomiędzy rokiem 2009 i 2024. Wyliczony on został na podstawie danych pochodzących z Banku Danych Lokalnych GUS. Wskaźnik został skorygowany o zmiany granic administracyjnych gmin na podstawie komunikatów urzędu statystycznego. Jak wypadły polskie miasta?

Co ciekawe, wzrost demograficzny występuje przede wszystkim na obszarach podmiejskich aglomeracji. Jedyne miasta wojewódzkie, wokół których nie widać wyraźnego pierścienia wzrostu, to Opole i Katowice. Z kolei do terenów wyludniających się najszybciej należą peryferyjnie położone gminy wiejskie. Tutaj autorzy wymieniają szczególnie południową część województwa podlaskiego.

– Sytuacja najbardziej zróżnicowana jest w niedużych jednostkach samorządowych – w gminach wiejskich i małych miastach. Istnieją zarówno jednostki szybko tracące ludność, jak i najszybciej rosnące – przekazują autorzy.

Dlaczego tak jest? Depopulacja w Polsce wynika przede wszystkim z ujemnego przyrostu naturalnego, a także migracji młodych ludzi do dużych aglomeracji w poszukiwaniu pracy. Co więcej, według autorów w większości przypadków zjawisko to jest nie do powstrzymania. Można jedynie koncentrować się na łagodzeniu jego skutków, bo odpływanie ludności wpływa na koszty dostarczania oraz na dostępność lokalnych usług publicznych, funkcjonowanie administracji samorządowej, a także demokrację lokalną. Które miasta można zaliczyć do tych najszybciej rozwijających się demograficznie, a które wręcz przeciwnie? Sprawdzamy, na której pozycji uplasował się Piotrków Trybunalski.

Ranking depopulacji

Najbardziej jednolicie w rankingu wypadają miasta na prawach powiatu. Takie miejscowości jak Bytom, Zabrze, Świętochłowice, Sosnowiec, Częstochowa czy Gliwice straciły od 14 do blisko 20% mieszkańców. Jakie konsekwencje niesie za sobą taki proces?

– Pojawia się ryzyko „spirali upadku”, w której likwidacja szkół, transportu czy usług publicznych dodatkowo przyspiesza odpływ mieszkańców – mówią autorzy.

Piotrków Trybunalski można zobaczyć na 11. miejscu w kategorii miast na prawach powiatu. Zmiana liczby ludności to -15,15%. Dla porównania Bytom na miejscu pierwszym uplasował się z wynikiem -19,95%. W przypadku miast wojewódzkich na pierwszym miejscu znalazła się stolica województwa łódzkiego z wynikiem -13,02%. Kolejno w rankingu zobaczymy Kielce, Zieloną Górę czy Katowice.

Z kolei wśród miast powiatowych na pierwszym miejscu można zobaczyć Kamienną Górę z wynikiem -18,37%. W zestawieniu są także miasta, które sąsiadują z Piotrkowem. Na pozycji 8. znalazł się Bełchatów z wynikiem -15,54%. Tomaszów Mazowiecki zajął 25. pozycję ze wskaźnikiem o wartości -13,58%. Ponadto na miejscu 37. uplasowało się Radomsko. W tym przypadku mowa o wyniku -12,71%.

Wśród małych miast z naszego regionu możemy zobaczyć Rozprzę (559. miejsce – 0,82%) oraz Sulejów (588. miejsce – 3,70). Natomiast w zestawieniu gmin wiejskich wyniki wyglądają następująco: Łęki Szlacheckie (203. miejsce, wskaźnik -13,010%), Ręczno (496. miejsce, wskaźnik -8,085%), Gorzkowice (630. miejsce, wskaźnik -5,927%), Aleksandrów (716. miejsce, wskaźnik -4,353), Moszczenica (800. miejsce, wskaźnik -2,680%), Czarnocin (878. miejsce, wskaźnik -0,935), Grabica (931. miejsce, wskaźnik -0,049) i Wola Krzysztoporska (1011. miejsce, wskaźnik 2,204%).

W przypadku tego rankingu, im niższa pozycja, tym lepiej. Piotrków Trybunalski zajął 11. miejsce w rankingu depopulacji miast na prawach powiatu, co nie napawa optymizmem. Niepokojący trend dotyka też sąsiednie miasta takie jak Bełchatów czy Tomaszów Mazowiecki. Pozytywnie zaś wyróżnia się gmina Wola Krzysztoporska, która jako jedna z nielicznych w okolicy odnotowała realny wzrost liczby mieszkańców.

Średnie miasta w najtrudniejszej sytuacji

Jak czytamy w raporcie, średnie miasta coraz częściej próbują budować swoją pozycję wokół jakości życia, nowych usług, edukacji, kultury czy wyspecjalizowanych branż. Wynika to z tego, że nie mogą konkurować pod względem rynku pracy z metropoliami. Proces zmian jednak dopiero się zaczyna. Przykładowo Siedlce należą do miast na prawach powiatu z jednym z najmniejszych ubytków ludności. Jak przekazano w analizie, miasto stawia na edukację, usługi i jakość przestrzeni. Bytom z kolei, mierzący się z likwidacją zakładów górniczych, próbuje przyciągać ludzi cenami nieruchomości, architekturą, ale też kulturą. Z problemami boryka się również Sopot, gdzie ceny na rynku nieruchomości za metr kwadratowy są bardzo wysokie, co odstrasza młodych ludzi. Lokale zaczęły być traktowane, jak źródło dochodu, dlatego rada miasta zablokowała możliwość wykupu mieszkań komunalnych. W ten sposób pozostają w zasobie Sopotu i posłużą mieszkańcom, a nie trafią na rynek wynajmu.  

Eksperci podkreślają, że Polska „powiatowa” musi stać się fundamentem rozwoju kraju i przestać być jedynie cieniem wielkich metropolii. Kluczem do sukcesu ma być spójna polityka łącząca rynek pracy z potrzebami rodzin, umożliwiająca młodym ludziom stabilny rozwój także poza największymi miastami. Nie można pominąć, że procesy demograficzne w Polsce wpisują się w szerszy trend widoczny w Europie. Na tym etapie wyzwaniem jest adaptacja usług publicznych i administracji do nowych realiów i ustanowienie drogowskazów dla planowania przyszłości samorządów.