Związek Nauczycielstwa Polskiego zdecydował o rozpoczęciu ogólnopolskiej akcji protestacyjnej. Jej pierwszym etapem będzie manifestacja zaplanowana na 31 sierpnia 2026 roku przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów w Warszawie. Demonstracja odbędzie się pod hasłem „Politycy do tablicy! Godne płace: Dotrzymajcie słowa!”.
Związkowcy chcą przypomnieć rządzącym deklaracje dotyczące systemowej zmiany zasad ustalania nauczycielskich wynagrodzeń. ZNP uzależnia kolejne działania od odpowiedzi rządu i rozpoczęcia konkretnych rozmów. Jeżeli nie przyniosą one rozstrzygnięcia, organizacja nie wyklucza sięgnięcia po rozwiązania przewidziane w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.
Nie oznacza to automatycznego rozpoczęcia strajku. Do takiej formy protestu prowadzi określona prawem procedura obejmująca między innymi zgłoszenie żądań, rokowania, mediacje oraz referendum strajkowe. Zapowiedź ZNP pokazuje jednak, że konflikt może wejść w bardziej zdecydowaną fazę wraz z początkiem roku szkolnego.
Podwyżki dla nauczycieli w 2027 roku na poziomie 3 proc.
Głównym źródłem napięcia pozostają planowane podwyżki w państwowej sferze budżetowej. Z ustaleń Dziennika Gazety Prawnej wynika, że rząd zakłada w 2027 roku wzrost wynagrodzeń o 3 proc. Rozwiązanie ma objąć między innymi nauczycieli, urzędników oraz funkcjonariuszy służb mundurowych.
Pierwotnie Ministerstwo Finansów proponowało podwyżkę odpowiadającą prognozowanej inflacji, czyli 2,5 proc. Ostatecznie wskaźnik podniesiono do 3 proc. Na obecnym etapie przygotowywania budżetu nic nie wskazuje jednak na to, aby rząd zdecydował się na dalsze zwiększenie tej wartości.
Według wyliczeń resortu finansów podwyżka wynagrodzeń o 3 proc. będzie kosztowała państwo około 7 mld zł. Wzrost o 5 proc. oznaczałby wydatek rzędu 12 mld zł, natomiast podniesienie płac o 10 proc. wymagałoby zabezpieczenia około 24 mld zł.
Postulat 15-procentowego wzrostu wynagrodzeń w całej sferze budżetowej wiązałby się natomiast z wydatkiem sięgającym 36 mld zł. Związki zawodowe utrzymują, że właśnie taka skala podwyżki pozwoliłaby mówić o realnej poprawie sytuacji pracowników, a nie wyłącznie o częściowym wyrównaniu rosnących kosztów życia.
MEN zapowiada systemowy wzrost wynagrodzeń nauczycieli
Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje równolegle nad odrębnym rozwiązaniem dotyczącym płac w oświacie. Rzeczniczka MEN poinformowała DGP, że przygotowywany mechanizm mógłby przynieść nauczycielom wzrost wynagrodzeń sięgający 11 proc. Resort nie przedstawił jednak kompletnego projektu, szczegółowych warunków ani terminu wejścia nowych zasad w życie.
Brak konkretnych informacji zwiększa nieufność organizacji związkowych. Sławomir Wittkowicz, przewodniczący Wolnego Związku Zawodowego „Forum-Oświata”, zwraca uwagę na wcześniejsze rozwiązania, które po wejściu w życie nie objęły wszystkich osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji.
Jako przykład wskazuje nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy. Przepisy nie uwzględniły części nauczycieli, którzy w chwili ich wejścia w życie mieli już dłuższy staż, ale nadal pozostawali zatrudnieni. Związkowcy obawiają się, że również nowy mechanizm płacowy może zostać obudowany kryteriami ograniczającymi jego faktyczny zasięg.
Obywatelski projekt podwyżek nadal bez rozstrzygnięcia
Związek Nauczycielstwa Polskiego nie chce tworzenia kolejnego systemu od podstaw. Organizacja przypomina o obywatelskim projekcie nowelizacji Karty Nauczyciela, który zakłada powiązanie nauczycielskich wynagrodzeń z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.
Projekt został wniesiony do Sejmu dzięki poparciu ponad 250 tys. obywateli. W obecnej kadencji funkcjonuje jako druk nr 28. Jego podstawowym celem jest wprowadzenie automatycznego mechanizmu wzrostu płac, który ograniczyłby zależność wynagrodzeń nauczycieli od corocznych decyzji podejmowanych podczas przygotowywania ustawy budżetowej.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się w styczniu 2024 roku. Następnie dokument skierowano do dalszych prac parlamentarnych, jednak postępowanie nie przyniosło dotąd ostatecznego rozstrzygnięcia. ZNP zarzuca rządzącej większości, że projekt pozostaje w sejmowej zamrażarce mimo wcześniejszych deklaracji poparcia.
Według szacunków przywołanych przez DGP wprowadzenie automatycznego mechanizmu wzrostu wynagrodzeń nauczycieli mogłoby kosztować budżet dodatkowo około 30 mld zł. Byłby to wydatek niezależny od kosztów ogólnej podwyżki dla całej sfery budżetowej.
Wynagrodzenia nauczycieli blisko płacy minimalnej
W 2026 roku wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela posiadającego tytuł magistra i przygotowanie pedagogiczne wynosi 5308 zł brutto w przypadku nauczyciela początkującego. Nauczyciel mianowany otrzymuje co najmniej 5469 zł brutto, a nauczyciel dyplomowany – 6397 zł brutto.
Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 roku wynosi 4806 zł brutto. Oznacza to, że zasadnicza pensja nauczyciela początkującego przewyższa płacę minimalną jedynie o 502 zł brutto. ZNP uważa, że taka różnica nie odpowiada wymaganym kwalifikacjom, odpowiedzialności zawodowej ani zakresowi obowiązków.
Związek wskazuje także na spłaszczenie nauczycielskiej tabeli płac. Różnica między wynagrodzeniem zasadniczym nauczyciela początkującego i mianowanego wynosi zaledwie 161 zł brutto. Dopiero uzyskanie stopnia nauczyciela dyplomowanego przynosi wyraźniejszy wzrost podstawowej stawki.
Nadgodziny nauczycieli i kilkudniowe wycieczki szkolne
Spór nie ogranicza się do wysokości zasadniczych wynagrodzeń. Organizacje związkowe domagają się również uporządkowania zasad zapłaty za pracę wykonywaną ponad standardowy wymiar obowiązków, zwłaszcza podczas kilkudniowych wycieczek szkolnych.
Nauczyciel sprawujący opiekę nad uczniami podczas wyjazdu pozostaje odpowiedzialny za ich bezpieczeństwo także poza zwykłymi godzinami funkcjonowania szkoły. Zdaniem związkowców obowiązujące rozwiązania nie gwarantują odpowiedniego rozliczenia całego czasu pracy. Sławomir Broniarz zapowiedział, że kwestia dodatkowego wynagradzania za takie obowiązki będzie jednym z tematów protestu.
ZNP oczekuje jasnych zasad odróżniających godziny ponadwymiarowe od pracy wykonywanej ponad obowiązujące normy czasu pracy. Brak jednolitych regulacji prowadzi do sporów między nauczycielami, dyrektorami szkół i samorządami odpowiadającymi za finansowanie placówek.
Kondycja nauczycieli jako dodatkowy punkt sporu
Sytuację pogarszają wyniki badania przeprowadzonego od lutego do kwietnia 2026 roku przez ZNP we współpracy z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Objęto nim 1748 nauczycieli zatrudnionych w 200 placówkach oświatowych.
Połowa uczestników badania doświadczała wysokiego albo bardzo wysokiego poziomu stresu. Około 60 proc. wskazywało na bezsenność, przewlekłe dolegliwości bólowe lub wyczerpanie. Tylko 28 proc. respondentów było pewnych, że pozostanie w zawodzie.
Za najważniejsze źródło obciążenia uznano wynagrodzenie nieadekwatne do odpowiedzialności i wymaganych kwalifikacji. Kolejne miejsca zajęły brak wystarczającego wsparcia przy wdrażaniu reform, niespójność polityki oświatowej, niedostosowanie wymagań do realiów szkolnych oraz nadmierna liczba obowiązków administracyjnych.
Źródła
Dziennik Gazeta Prawna, „Oświatowe związki mają dość. W szkołach znów zaczną się protesty”, 29 lipca 2026 roku
Związek Nauczycielstwa Polskiego, „Manifestacja 31 sierpnia – informacja po konferencji prasowej ZNP”
Związek Nauczycielstwa Polskiego, stanowisko w sprawie podwyżek wynagrodzeń nauczycieli w 2026 roku
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, druk nr 28
Gazeta Prawna, materiały dotyczące wynagrodzeń nauczycieli i zapowiedzi protestu ZNP
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.