Szczególną uwagę powinny zwrócić na to osoby, które opiekowały się dziećmi przed reformą systemu emerytalnego, czyli przed 1 stycznia 1999 roku. To właśnie okresy sprzed tej daty są uwzględniane przy ustalaniu tzw. kapitału początkowego.
Nie chodzi więc o nowe świadczenie ani specjalny dodatek przysługujący rodzicom dorosłych dzieci. Możliwość podwyższenia emerytury może wynikać z ponownego ustalenia kapitału początkowego i uwzględnienia okresów opieki nad dzieckiem, których wcześniej zabrakło w dokumentacji.
Dlaczego dorosłe dzieci mogą mieć znaczenie dla emerytury?
Kapitał początkowy odtwarza składki za okres pracy i ubezpieczenia przypadający przed 1 stycznia 1999 roku. Dotyczy przede wszystkim osób urodzonych po 1948 roku, które przed reformą pracowały lub podlegały ubezpieczeniu społecznemu.
Problem polega na tym, że dokumentacja z tamtych lat nie zawsze znajduje się w elektronicznych bazach ZUS. Dlatego jeżeli ktoś kilkadziesiąt lat temu korzystał z urlopu wychowawczego albo nie pracował z powodu osobistej opieki nad małym dzieckiem, warto sprawdzić, czy okres ten został uwzględniony.
Dziś dzieci tych osób mogą mieć 30, 40, a nawet więcej lat. Ich obecny wiek nie daje jednak automatycznie prawa do podwyżki. Liczy się przede wszystkim to, kiedy przypadał okres opieki i czy został prawidłowo udokumentowany.
ZUS może korzystniej policzyć czas opieki nad dzieckiem
To szczególnie istotne, ponieważ sposób wyliczania takich okresów jest korzystniejszy niż standardowych okresów nieskładkowych.
Zwykłe okresy nieskładkowe przy ustalaniu kapitału początkowego są zasadniczo liczone po 0,7 proc. podstawy wymiaru za każdy rok. W przypadku urlopów i przerw związanych z opieką nad dziećmi stosuje się jednak wskaźnik 1,3 proc. za każdy rok, czyli taki sam jak przy okresach składkowych.
Takie zasady obowiązują od zmian wprowadzonych w 2015 roku.
Osoby, którym kapitał początkowy ustalano wcześniej, również mogą mieć podstawę do jego ponownego przeliczenia. ZUS wskazuje wprost, że jeśli świadczenie zostało już przyznane z uwzględnieniem kapitału obliczonego według wcześniejszych reguł, emeryt może wystąpić o ponowne obliczenie emerytury.
Ile lat opieki można uwzględnić?
Przepisy przewidują określone limity.
W przypadku opieki nad dzieckiem do ukończenia przez nie 4 lat można uwzględnić zasadniczo:
- do 3 lat na każde dziecko,
- maksymalnie 6 lat łącznie, niezależnie od liczby dzieci.
Jeżeli ze względu na stan zdrowia dziecka przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny lub konieczna była osobista opieka, przepisy pozwalają w określonych przypadkach uwzględnić dodatkowy okres – do 3 lat na każde dziecko.
Oznacza to, że w przypadku osób, które wychowywały kilkoro dzieci i przez dłuższy czas nie pracowały lub korzystały z urlopów wychowawczych, wpływ na kapitał początkowy może być zauważalny.
Nie ma jednak jednej kwoty podwyżki dla wszystkich. Wszystko zależy m.in. od długości okresu opieki, podstawy wymiaru kapitału oraz indywidualnej historii ubezpieczeniowej.
Jak udowodnić ZUS-owi urlop wychowawczy?
Najważniejsze są dokumenty.
ZUS wskazuje, że urlop wychowawczy może zostać potwierdzony m.in. przez:
- świadectwo pracy,
- zaświadczenie pracodawcy lub jego następcy prawnego,
- dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia i urlopu.
Jeżeli dana osoba nie była zatrudniona i nie wykonywała działalności zarobkowej, ponieważ osobiście opiekowała się dzieckiem do 4. roku życia, ZUS może wymagać aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenia o sprawowaniu osobistej opieki.
Pomocna może być również stara legitymacja ubezpieczeniowa, jeżeli zawiera odpowiednie wpisy. Jeżeli przedsiębiorstwo już nie istnieje, warto ustalić, gdzie trafiła jego dokumentacja pracownicza.
Masz już emeryturę? Możesz wystąpić o ponowne przeliczenie
Jeżeli ktoś dopiero będzie przechodził na emeryturę, ZUS ustala kapitał początkowy przy obliczaniu świadczenia. Jeżeli natomiast emerytura jest już wypłacana, a pojawiły się nowe dokumenty albo istnieje podstawa do ponownego ustalenia kapitału, można złożyć wniosek o przeliczenie.
ZUS udostępnia m.in.:
- formularz EKP – dotyczący kapitału początkowego,
- formularz ERPO – wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego.
W formularzu ERPO można wprost zaznaczyć ponowne obliczenie świadczenia „z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego”.
To ważne również ze względu na termin. ZUS informuje, że w przypadku ponownego ustalenia emerytury świadczenie w nowej wysokości może być wypłacane nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek.
Warto przejrzeć stare dokumenty
Samo posiadanie dorosłego dziecka nie oznacza więc automatycznej podwyżki emerytury. Warto jednak zainteresować się sprawą, jeśli opieka nad dzieckiem przypadała przed 1999 rokiem, szczególnie gdy były to kilkuletnie urlopy wychowawcze lub przerwy w zatrudnieniu.
Najważniejsze jest sprawdzenie, czy ZUS uwzględnił wszystkie takie okresy przy ustalaniu kapitału początkowego. Jeśli czegoś brakuje, odnalezienie świadectwa pracy, zaświadczenia z archiwum albo innych starych dokumentów może mieć bezpośrednie przełożenie na wysokość emerytury.
Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gov.pl.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.