Młyn wodny został wzniesiony w 1861 r. w okolicach jeziora Bugaj w Piotrkowie Trybunalskim. Wzniesiono go przy południowej granicy nieruchomości przy obecnej ulicy Dalekiej, w dolinie rzeki Wierzejki. Ostatnia inwentaryzacja konserwatorska została tu przeprowadzona w roku 2000. Obiekt wpisano wówczas do ewidencji zabytków.

ZOBACZ TAKŻE: Województwo piotrkowskie powstało 1 czerwca 1975 roku. Jego istnienie to też okres rozkwitu Piotrkowa [ZDJĘCIA]

Młyn wodny na Bugaju

Młyn zbudowano na murowanym podpiwniczeniu, w części z cegły z wmurowanymi kamieniami. W elewacji są także elementy „muru pruskiego”. Zasadnicza część młyna, to konstrukcja drewniana słupowo - ryglowa obita z zewnątrz deskami. Od strony wschodniej przy głównej części młyna, zbudowano murowaną z cegły ceramicznej przybudówkę, w której zamontowane było koło młyńskie napędzane wodą.

Obie części młyna przykryto dachem dwuspadowym. Część frontowa z oknem poddasza, drewnianym daszkiem nad stylizowanymi wrotami. Okno i wrota wykończono ceglanymi nadprożami.

Wnętrze kryło wyposażenie młynarskie: leje, rynny, drabiny, pasy klinowe. Z ciekawszych elementów dekoracyjnych wymienić można głowice słupów konstrukcyjnych, balustradę schodów na poddaszu i parter, metalowe okucia wzmacniające konstrukcję dachu oraz charakterystyczny układ desek wrót wejściowych.

ZOBACZ TAKŻE: Stacja towarowa w Piotrkowie to zabytkowe obiekty. Zamiast kolei budynki przejął handel [ZDJĘCIA]

Pierwsze młyny w Piotrkowie

W Piotrkowie pierwsze młyny powstały najprawdopodobniej wraz z lokacją miasta. Budowę młyna wójtowskiego można datować na koniec XIII w. Był to młyn wodny i miał jedno koło. Położony był poza murami miejskimi, obok łąk należących do piotrkowskiego wójta. W 1786 r. spłonął doszczętnie.

W Piotrkowie istniały także dwa młyny królewskie: słodowy oraz tzw. Bugaj. Podobnie jak młyn wójtowski, oba najprawdopodobniej zostały wzniesione w czasie lokacji Piotrkowa. Wyłącznie w tego typu młynach mieszczanie mieli prawo mielenia mąki i śrutowania słodu. Szesnastowieczne rejestry podatkowe wymieniają jeszcze młyny dominikański i plebański.

W osiemnastowiecznym Piotrkowie funkcjonowały także wiatraki, czyli młyny wietrzne. Istniały co najmniej trzy takie urządzenia. Pierwszy z nich, zwany starym, został wzniesiony przed rokiem 1765, dwa kolejne w 1765 r. Młyny zbudowano przy Trakcie Wrocławskim, wszystkie o jednakowej konstrukcji.

Młyn Wodny (1)