To jeden z elementów szerokiej reformy zasad ustalania płacy minimalnej i ochrony dochodów pracowników. Zmiany obejmą także sposób liczenia najniższego wynagrodzenia, powiązanie go z przeciętną pensją w gospodarce oraz stopniowe wyłączanie z minimalnej płacy dodatków, premii i nagród. Równolegle od 2026 roku obowiązują nowe reguły naliczania stażu pracy, a sama płaca minimalna wzrosła do 4806 zł brutto.

Płaca minimalna powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem

Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wprowadza nowy mechanizm ustalania minimalnego wynagrodzenia. Jego podstawą ma być tzw. orientacyjna wartość referencyjna ustalana na poziomie 55 proc. prognozowanej wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, przyjętej do opracowania projektu ustawy budżetowej. Wartość ta ma służyć jako punkt odniesienia przy corocznej ocenie wysokości płacy minimalnej.

Rozwiązanie to stanowi element wdrażania unijnej dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych. Dyrektywa powinna obowiązywać od listopada 2024 roku, jednak prace nad polską ustawą znacząco się opóźniły. We wrześniu 2025 roku Ministerstwo Finansów przedstawiło bardzo krytyczną opinię do projektu, wskazując na wysokie koszty oraz brak pełnej oceny skutków finansowych. Mimo zastrzeżeń legislacja jest kontynuowana.

W praktyce oznacza to odejście od modelu, w którym wysokość płacy minimalnej była w dużej mierze wynikiem decyzji politycznych. Nowy system ma być bardziej przewidywalny i ściśle powiązany z sytuacją gospodarczą.

Wyłączenie dodatków, premii i nagród z minimalnej płacy

Jedną z najistotniejszych zmian dla pracowników będzie stopniowe wyłączanie z minimalnego wynagrodzenia kolejnych składników płacowych. Chodzi o dodatki funkcyjne, pozostałe dodatki oraz premie i nagrody.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada przesunięcie terminów wejścia w życie tych rozwiązań:

"Projekt ustawy przekazany na kolejny etap prac legislacyjnych będzie przewidywał przesunięcie o rok terminów wyłączenia poszczególnych składników z minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj.

dodatku funkcyjnego z 01.01.2026 r. na 01.01.2027 r.,
pozostałych dodatków od z 01.01.2027 r. na 01.01.2028 r.
oraz premii i nagród z 01.01.2028 r. na 01.01.2029 r."

Po pełnym wdrożeniu tych przepisów minimalne wynagrodzenie będzie obejmowało wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze. Dla wielu osób oznacza to realny wzrost podstawy pensji, a nie tylko przesuwanie środków między składnikami.

Minimalna stawka godzinowa i termin wypłaty

Projekt przewiduje również doprecyzowanie zasad wypłaty wynagrodzenia przy umowach objętych minimalną stawką godzinową.

– Zgodnie z art. 18 ust. 7 projektu wypłaty wynagrodzenia dokonuje się niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego – wskazano w uzasadnieniu.

Resort pracy przyznaje, że obecnie termin ten bywa formalnie zachowany, jednak w praktyce występują luki, zwłaszcza przy pierwszej wypłacie.

– Problem niezapewniania wypłaty wynagrodzenia w wysokości minimalnej stawki godzinowej z miesięczną częstotliwością dotyczy przede wszystkim pierwszego miesiąca obowiązywania umowy o świadczenie usług. Gdy umowa obowiązuje, np. od 1 stycznia danego roku, pierwsza wypłata najczęściej ma miejsce ok. 10 lutego, a następne 10 marca, 10 kwietnia – wskazano w uzasadnieniu.

Nowe przepisy mają jednoznacznie zamknąć drogę do takich praktyk.

Wyższe kary za zaniżanie wynagrodzeń

Zmiany obejmują także odpowiedzialność pracodawców i zleceniodawców. Za wypłacanie stawki niższej niż minimalna lub brak wypłaty należnego wynagrodzenia przewidziano surowsze sankcje.

W projekcie zapisano, że "kto, będąc przedsiębiorcą albo działając w imieniu przedsiębiorcy albo innej jednostki organizacyjnej, wypłaca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi wynagrodzenie za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług w wysokości niższej niż obowiązująca wysokość minimalnej stawki godzinowej lub nie wypłaca przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług, podlega karze grzywny od 1500 zł do 45000 zł".

Podwyższenie górnej granicy grzywny ma zwiększyć odstraszający charakter przepisów.

Ile wynosi płaca minimalna w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. W 2025 roku było to 4666 zł brutto, co oznacza wzrost o 140 zł.

Na rękę pracownik otrzymuje nieco ponad 3,6 tys. zł.
Minimalna stawka godzinowa została ustalona na poziomie 31,40 zł brutto.

Nowe zasady liczenia stażu pracy

Rok 2026 przyniósł również istotne zmiany w zakresie stażu pracy. Do stażu wliczane są obecnie:

umowy zlecenie,
prowadzenie działalności gospodarczej,
okres zawieszenia działalności w związku z opieką nad dzieckiem,
współpraca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą (np. z małżonkiem),
członkostwo w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych,
udokumentowana praca zarobkowa za granicą.

Nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2026 roku w sektorze publicznym oraz od 1 maja 2026 roku w sektorze prywatnym. Pracodawcy muszą uwzględniać te okresy przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.

Minimalna Płaca (1)

Zmiany w terminach wypłat dla pracowników.