Matka Boża Trybunalska, nazywana także Matką Pocieszenia, to wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem znajdujący się w Piotrkowie Trybunalskim. Sanktuarium Matki Bożej Trybunalskiej zostało ustanowione w kościele p.w. św. Franciszka Ksawerego, czyli w kościele jezuitów.

Skąd cudowny obraz znalazł się w Piotrkowie? Legenda głosi, że to dar za cudowny ratunek młodego kapłana, który wezwał pomocy Najświętszej Maryi Panny. Z wdzięczności za cudowny ratunek pojechał do Rzymu i tam zamówił u włoskich mistrzów obraz Pocieszenia Najświętszej Maryi Panny, który potem przywiózł do Piotrkowa.

Obraz rzeczywiście najprawdopodobniej wyszedł spod pędzla włoskiego mistrza. Podczas renowacji w 2006 r. ustalono, że prawdziwe złoto zastosowano jedynie przy malowaniu koron i berła, co umiejscawia ten obraz pomiędzy gotykiem i renesansem. Namalowano go na trzech sklejonych deskach olchowych i dodatkowo złączonych za pomocą łączników w formie tzw. podwójnych jaskółczych ogonów, po dwa na każde łączenie. Na tym podłożu znajduje się wyjątkowo cienki, prawie przejrzysty, biały grunt. Na nim zaś cienka warstwa barwna, tzw. imprimatura w kolorze ciemnoszarym. Dopiero na tej warstwie wykonano właściwy modelunek postaci. Ten sposób malowania jest typowy dla XVI-wiecznego malarstwa cechowego.

Najstarsze zapiski podają, że w 1580 roku obraz został ofiarowany Trybunałowi Koronnemu, czyli najwyższemu sądowi Rzeczpospolitej, który obradował w Piotrkowie. W tym czasie obraz Matki Bożej Trybunalskiej przebywał w piotrkowskim kościele farnym pod wezwaniem św. Jakuba, a na czas posiedzeń Trybunału przenoszono go do kaplicy sądowej mieszczącej się w ratuszu.

Po nabożeństwie w kościele farnym ruszała do ratusza procesja, w której brali udział wszyscy deputaci razem z sędziami i tymi, którzy mieli sprawy w sądzie, a także cały garnizon wojskowy dany do ochrony Trybunału. Obraz Matki Bożej, niesiono pod baldachimem, otaczały go tłumy wiernych. Podczas sesji Trybunału codziennie odprawiano mszę św. w intencji sprawiedliwych wyroków i przed wizerunkiem Matki Bożej czytano rotę przysięgi. Po zakończeniu kadencji obraz równie uroczyście powracał do fary, gdzie specjalnym nabożeństwem zamykano kolejną sesję Trybunału.

W 1792 roku, po drugim rozbiorze Polski, obraz Matki Bożej zamknięto w archiwum trybunalskim piotrkowskiego ratusza. Przebywał tam 37 lat. Dopiero w 1829 roku trafił do kościoła pod wezwaniem św. Franciszka Ksawerego. Kiedy obraz przenoszono uroczyście do pojezuickiej świątyni i umieszczano w ołtarzu głównym, towarzyszył mu tłum czcicieli Pani Trybunalskiej.

Pierwszej renowacji obrazu dokonano w 1868 r. Kolejnym zabiegom konserwatorskim poddano go w r. 1890 roku w powiązaniu z odnawianiem ołtarza głównego. Ponowne zabiegi konserwatorskie były konieczne w roku 1900, gdy drewniane podobrazie zostało groźnie zaatakowane przez szkodniki.

Podczas renowacji w 1949 r. usunięto z obrazu pochodzące z XVIII w. srebrne sukienki oraz wota umieszczane na nim od XVII do XX w. W związku z przygotowaniami do uroczystości 400-lecia Trybunału Koronnego wizerunek został poddany kolejnym zabiegom konserwatorskim w r. 1975. Po sklejeniu podobrazia i usunięciu przemalowań przywrócono zabytkowi jego pierwotny wygląd i rozmiary. W 2000 r. udało się m. in. odsłonić kwiatek, który trzyma w lewej ręce Jezus w pierwotnej wersji tego wizerunku. Kolejną renowację przeprowadzono w 2006 roku, przed koronacją obrazu dokonaną 26 maja 2006 roku w Warszawie przez papieża Benedykta XVI. Korony dla Matki Bożej Trybunalskiej, poświęcił je Jan Paweł II w czasie audiencji generalnej 27 października 2004 roku w Watykanie.

Obraz Matki Bożej Trybunalskiej znajduje się w Sanktuarium, które jest powszechnie uznanym miejscem modlitwy za tych, którzy sprawują władzę. 2 marca 2007 r. dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Matka Boża Trybunalska została ogłoszona patronką polskich parlamentarzystów.

Obraz Matki Bożej Trybunalskiej 26 maja 2006 roku ukoronował papież Benedykt XVI podczas mszy na placu Piłsudskiego w Warszawie. Była to pierwsza koronacja obrazu dokonana przez papieża Benedykta XVI. Korony dla obrazu poświęcił w Rzymie 27 października 2004 roku Jan Paweł II.

Modlitwa do Matki Bożej Trybunalskiej
Matko Boża, Niepokalana Maryjo!
Zwracam się z ufnością do Ciebie
w obrazie Matki Bożej Trybunalskiej.
Jesteś tu wzywana jako Pani Pocieszenia,
którego Źródłem jest miłość Ojca,
objawiona przez Twego Syna
i Ducha Świętego Pocieszyciela.
Wejrzyj, o Pani i Matko na potrzeby
Twoich dzieci,
do których i ja pragnę należeć.
Tobie jako Matce oddaję
całe moje życie z wiarą i nadzieją,
że napełni mnie Boża miłość
i pozwoli przezwyciężać wszelkie trudności,
także w naszej Ojczyźnie,
którą - będąc patronką parlamentarzystów
i władzy sądowniczej - opiekujesz się na
wieki wieków.
Amen

Matka Boska Trybunalska (1)