Zakonnicy w Witowie pojawili się już około 1179 roku. Wtedy to mieli pojawić się pierwsi trzej mnisi z Francji, namówieni na wyprawę do Polski przez biskupa płockiego Wita z Chotla. Duchowny ufundował pierwszy, średniowieczny klasztor dla Norbertanów.

Norbertanie to zakon rzymskokatolicki założony we Francji w 1120 przez św. Norberta z Xanten. Oparty został na regule św. Augustyna. Zakonnicy w Witowie przebywali do kasaty zakonu w pierwszej połowie XIX wieku.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/gdzie-byl-maslny-rynek-a-gdzie-swinski-targ-place-w-piotrkowie-i-ich-burzliwe-dzieje-zdjecia/ZTvrNBi6RPFYJgtDVRwS

Klasztorny zespól od średniowiecza do baroku

Opactwo Norbertanów w Witowie w obecnym kształcie to założenie barokowe, a więc powstałe kilka wieków od przyjazdu pierwszych mnichów. Na zespół klasztorny składa się między innymi kościół, budynki klasztorne, kuchnia oraz spichlerz.

W 1738 roku roku rozpoczęła się budowa obecnego kościoła. Klasztor został wzniesiony około połowy XVIII wieku. Przylegał od północy do kościoła i składał się z czterech skrzydeł okalających wirydarz. Miały one wysokość jednego piętra, tylko południowe, bezpośrednio sąsiadujące z kościołem było parterowe.

Na drugą połowę XVIII wieku datuje się budowę kuchni klasztornej i spichlerza. Część budynków gospodarczych wydzierżawiono, dawna kuchnia oraz spichlerz zmieniły swą funkcje na mieszkanie, a w latach 20. XX wieku mieściła się w nich szkoła.

Kuchnia nie posiada piwnic, jest jednokondygnacyjna z nieużytkowym poddaszem. Spichlerz zbudowano na planie litery L. Jest parterowy, ma nieużytkowe poddasze, część południowa została podpiwniczona.

Zachowana obecnie część dawnego klasztoru pełni rolę plebanii. Dawniej nosiła nazwę „pałacu opata” i stanowiła część północnego skrzydła zabudowań. Plebania składa się z dwóch prostokątnych partii połączonych węższymi bokami. Obie mają wysokość dwóch kondygnacji. Od południa znajduje się płytki ryzalit. Jest podpiwniczona.

Rolę fasady kościoła pełni trójosiowa, symetryczna elewacja zachodnia. Część centralną, cofniętą, flankują dwie wieże. Znajduje się w niej główne wejście do kościoła, a otwór drzwiowy okala profilowana opaska ze zwornikiem. Powyżej, na dwóch kolejnych kondygnacjach umieszczono okna a całość wieńczy spoczywający na wydatnym gzymsie owalny fronton oraz barokowy szczyt. Wieże przykrywają gruszkowate hełmy.

W budynku dawnego klasztoru rolę fasady pełni elewacja południowa. Jest ona jedenastoosiowa, w tym wschodnią partię ozdobiono pilastrami. Ryzalit ma wielkość dwóch osi. Wieńczy go trójkątny fronton. Pozostałe elewacje pozbawione są elementów dekoracyjnych.

Spichlerz posiada wejścia od wschodu i południa, jego zachodnia elewacja ozdobiona jest prostokątnymi płycinami. Mury wieńczy gzyms okapowy.

W kilku pomieszczeniach plebanii zachowały się dekoracje sztukatorskie. We wnętrzach kuchni klasztornej oraz spichlerza nie zachowały się żadne elementy stylowe.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/byl-tu-szpital-sw-trojcy-i-zydowski-w-piotrkowie-lecznice-zbudowano-w-tym-samym-czasie-zdjecia/SVeFWNUguFXrMOVFpQEn

Zgromadzenie św. Norberta z regułą św. Augustyna

Norbertanie byli największym zakonem kontemplacyjnym XII wieku. W Polsce zbudowali kilkanaście klasztorów. Zgromadzenie założył urodzony w Kolonii św. Norbert, który w 1120 roku dotarł do francuskiej Pikardii i w pobliżu Laon, założył klasztor. Wspólnocie nadał ostrzejszą wersję reguły św. Augustyna z Hippony. W 1126 roku została zatwierdzona przez papieża Honoriusza II.

Hasło zakonników brzmi "Ad omnes Bonum Opus parati" (Gotowy do każdego dobrego czynu). Norbert przyjął godność arcybiskupa Magdeburga, pozostając jednocześnie aż do śmierci w 1134 roku opatem klasztoru.

Zakon szybko się rozwijał. W XIV wieku zakon miał już 655 opactw i probostw. Obecnie zakon ma 75 domów męskich, w których żyje około 1450 zakonników oraz 7 żeńskich ze 150 zakonnicami.

Klasztor Witów (1)