Tu rodził się polski parlament. 10 ciekawostek o Piotrkowie Trybunalskim, możecie być zaskoczeni

1. W Piotrkowie kształtował się polski parlamentaryzm

Za jedną z najważniejszych dat w historii miasta uznaje się 9 października 1468 roku. Wówczas w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm, w którym uczestniczyli posłowie wybrani wcześniej przez sejmiki ziemskie.

Była to istotna zmiana w sposobie reprezentowania poszczególnych ziem. W obradach nie brali już udziału wyłącznie najważniejsi dostojnicy i możnowładcy. Z tego powodu wielu historyków traktuje piotrkowskie zgromadzenie jako jeden z początków polskiego parlamentaryzmu.

2. Obradował tu pierwszy dwuizbowy sejm walny

Kolejne przełomowe wydarzenie miało miejsce w 1493 roku. W Piotrkowie zebrał się wówczas sejm walny uznawany za pierwszy dwuizbowy parlament w dziejach Polski.

Właśnie wtedy wyraźnie ukształtował się podział na Senat oraz Izbę Poselską. Taki model funkcjonowania sejmu stał się jednym z najważniejszych elementów ustroju Rzeczypospolitej i obowiązywał przez kolejne stulecia.

3. Skąd w nazwie miasta wzięło się określenie „Trybunalski”?

Drugi człon nazwy miasta nawiązuje do Trybunału Koronnego, czyli najwyższego sądu apelacyjnego dla szlachty Korony Królestwa Polskiego.

Trybunał powołano w 1578 roku, a jego siedzibami zostały Piotrków oraz Lublin. Przez ponad dwa stulecia rozpatrywano tutaj najważniejsze sprawy sądowe, które wcześniej trafiały bezpośrednio przed oblicze monarchy.

Znaczenie tej instytucji było tak duże, że na trwałe wpisało się w nazwę i tożsamość miasta.

4. Piotrków był politycznym centrum dawnej Polski

Zanim Łódź stała się wielkim ośrodkiem przemysłowym i administracyjnym, Piotrków należał do najważniejszych miast centralnej części kraju.

Organizowano tu sejmy, synody, zjazdy szlachty i narady dotyczące spraw państwowych. Do miasta regularnie przybywali królowie oraz przedstawiciele najważniejszych rodów.

Położenie Piotrkowa sprzyjało organizowaniu spotkań z udziałem reprezentantów różnych ziem Królestwa Polskiego.

5. Najstarszy znany dokument pochodzi z 1217 roku

Pierwsza zachowana pisemna wzmianka o Piotrkowie datowana jest na 1217 rok. Oznacza to, że miasto ma już ponad 800 lat udokumentowanej historii.

Nie znamy jednak dokładnego momentu nadania Piotrkowowi praw miejskich. Najstarsze dokumenty, które mogły zawierać tę informację, nie przetrwały do naszych czasów.

Wiadomo natomiast, że miejscowość rozwijała się już w okresie średniowiecza i szybko zyskiwała znaczenie polityczne oraz handlowe.

6. Układ starówki pamięta czasy średniowiecza

Historyczne centrum Piotrkowa zachowało układ urbanistyczny wytyczony jeszcze w średniowieczu. Rynek oraz prowadzące od niego ulice tworzą charakterystyczną, zwartą strukturę dawnego miasta.

Dzisiejszy spacer po starówce jest więc jednocześnie wędrówką trasami, którymi mieszkańcy poruszali się przed setkami lat.

Zabytkowe kamienice, kościoły i wąskie uliczki sprawiają, że piotrkowskie Stare Miasto należy do najcenniejszych historycznych zespołów miejskich w regionie.

7. Zamek Królewski ma ponad 500 lat

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Piotrkowa jest Zamek Królewski. Budowlę wzniesiono na początku XVI wieku z inicjatywy króla Zygmunta I Starego.

Obiekt pełnił funkcje reprezentacyjne i był związany z pobytami monarchy w mieście. Jego charakterystyczna bryła przetrwała do współczesności.

Obecnie w zamku działa Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim, w którym prezentowane są zbiory dotyczące historii miasta i regionu.

8. Kolej dotarła do miasta już w 1846 roku

Piotrków stosunkowo wcześnie znalazł się na trasie nowoczesnego transportu kolejowego. W 1846 roku przez miasto poprowadzono Kolej Warszawsko-Wiedeńską.

Była to pierwsza linia kolejowa zbudowana na ziemiach Królestwa Polskiego. Połączenie z Warszawą oraz kierunkiem wiedeńskim znacząco ułatwiło przewóz ludzi i towarów.

Kolej przyczyniła się do rozwoju handlu, przemysłu i komunikacji, a także zwiększyła znaczenie gospodarcze Piotrkowa.

9. Piotrkowska starówka często pojawia się na ekranie

Zabytkowe centrum miasta od lat jest wykorzystywane jako plan filmowy. Historyczna architektura pozwala twórcom odtwarzać klimat dawnych polskich miast bez konieczności budowania rozbudowanych dekoracji.

W Piotrkowie realizowano sceny między innymi do filmu „Vabank”, ekranizacji „Syzyfowych prac”, produkcji „Pan Samochodzik i templariusze” oraz serialu „1920. Wojna i miłość”.

Na ekranie miasto często wciela się w zupełnie inne miejscowości i epoki.

10. Piotrków był stolicą województwa

W latach 1975–1998 Piotrków Trybunalski pełnił funkcję stolicy województwa piotrkowskiego.

W mieście działały wówczas najważniejsze urzędy i instytucje administracji regionalnej. Piotrków był centrum obszaru obejmującego między innymi dzisiejsze tereny powiatów piotrkowskiego, bełchatowskiego, radomszczańskiego, tomaszowskiego i opoczyńskiego.

Status miasta wojewódzkiego utracił w wyniku reformy administracyjnej, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku.

Miasto ważne dla historii polskiej państwowości

Piotrków Trybunalski odegrał wyjątkową rolę w dziejach Polski. To tutaj rozwijały się podstawy parlamentaryzmu, obradował pierwszy dwuizbowy sejm, a przez ponad dwa wieki działał najwyższy sąd apelacyjny dla szlachty.

Historia miasta widoczna jest nie tylko w dokumentach i podręcznikach, ale również w zachowanym układzie ulic, zabytkach i nazwie przypominającej o dawnej roli Trybunału Koronnego.

Piotrków warto więc postrzegać nie tylko jako jedno z najstarszych miast w Polsce, lecz także jako miejsce, które miało rzeczywisty wpływ na rozwój ustroju i instytucji dawnej Rzeczypospolitej.