Wieloletnia walka z ZUS zakończona wygraną emeryta
Spór prawny z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ciągnął się przez 18 lat w przypadku 74-letniego emerytowanego górnika z Jaworzna. Mężczyzna przepracował wiele lat w zawodzie górnika na terenie Polski, po czym przez kolejne 25 lat wykonywał tę samą pracę na Węgrzech. Starania o przyznanie emerytury górniczej podjął w 2007 roku, jednak w następnych latach napotkał poważne trudności przy ustalaniu należnej kwoty świadczenia.
Kluczowe znaczenie dla sprawy miały regulacje prawne, które zaczeły obowiązywać 1 stycznia 2013 roku. Na mocy tych przepisów podstawa obliczenia emerytury powszechnej zmniejszała się o kwoty świadczeń pobranych wcześniej. W sytuacji mieszkańca Jaworzna skutkowało to obniżeniem kapitału uwzględnianego przy wyliczaniu emerytury aż o 125 tysięcy złotych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyznaczył wysokość jego wypłaty na kwotę 1230 złotych. Emeryt nie zgodził się z tym wyliczeniem, wskazując, że świadczenie powinno być wyższe o około 870 złotych miesięcznie.
Sądowe rozstrzygnięcie i wypłata wyrównania
Przełomowy moment nadszedł po wieloletnich zmaganiach na drodze sądowej. Wiosną 2025 roku sąd pierwszej instancji przyznał rację skarżącemu seniorowi. Wymiar sprawiedliwości drugiej instancji utrzymał ten wyrok w mocy po rozpatrzeniu apelacji ubezpieczyciela. Dzięki temu mężczyzna odebrał 18 tysięcy złotych w formie jednorazowego wyrównania, a jego comiesięczna emerytura została podniesiona.
Obecnie, uwzględniając kolejne coroczne waloryzacje, świadczenie seniora przekracza już 3 tysiące złotych brutto. Zdarzenie to ma jednak istotny wpływ na sytuację wielu innych obywateli. W rozmowie przytaczanej przez portal Business Insider senior akcentował, że podobny problem dotyka tysięcy osób w kraju. Mężczyzna apeluje do innych emerytów, by skontrolowali swoje decyzje wydawane przez ZUS i ubiegali się o należne kwoty.
Skutki zmian w prawie dla setek tysięcy seniorów
Opisany problem nie dotyczy wyłącznie osób pracujących dawniej w kopalniach. Zmiany w przepisach zafunkcjonowały niekorzystnie również wobec przedstawicieli innych profesji, na przykład nauczycieli, którzy zdecydowali się przejść na wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem wieku powszechnego. Dane szacunkowe wskazują, że problem zaniżonych wyliczeń może dotyczyć nawet 200 tysięcy seniorów.
W kręgu osób potencjalnie poszkodowanych znajdują się w szczególności:
- kobiety urodzone w latach 1949-1959,
- mężczyźni urodzeni w latach 1949-1952,
- mężczyźni urodzeni w 1954 roku.
Fakt przynależności do wymienionych roczników nie gwarantuje automatycznie przyznania wyższego świadczenia. Decydujące są konkretne warunki, w jakich dochodziło do przejścia na emeryturę, a także przyjęta przez ZUS metoda wyliczenia kapitału.
Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego oraz postępowanie ZUS
W czerwcu 2024 roku Trybunał Konstytucyjny podważył legalność stosowania zasady pomniejszania podstawy emerytury wobec grupy osób, które podjęły decyzję o wcześniejszym świadczeniu, nie mogąc przewidzieć przyszłych zmian prawnych. W ocenie Trybunału zasada ta naruszała zaufanie obywateli do organów państwa oraz stanowionego prawa.
Orzeczenie to nie ukazało się jednak w Dzienniku Ustaw. Powodem wstrzymania publikacji były wątpliwości wokół obsady składu sędziowskiego, w którym brała udział osoba opisywana jako tzw. sędzia dubler. Z tego powodu Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uznaje wyroku za podstawę do urzędowego przeliczenia z urzędu wszystkich spraw. W efekcie poszczególni seniorzy starają się o zmianę wysokości wypłat na drodze procesów indywidualnych.
Procedura wnioskowania o ponowne wyliczenie świadczenia
Osoby przypuszczające, że ich emerytury zostały zaniżone w wyniku zakwestionowanych zapisów, mogą złożyć w urzędzie wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Na wstępie należy dokładnie przeanalizować pierwotną decyzję emerytalną, zwracając uwagę na obliczenie podstawy oraz ewentualne potrącenia kwot wcześniej pobranych wypłat.
W przypadku odmownego stanowiska ze strony ZUS wnioskodawca ma prawo wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Standardowy termin na złożenie takiego odwołania wynosi miesiąc od momentu odebrania decyzji. Należy mieć na uwadze, że wygrana jednego seniora nie obliguje sądu do wydania identycznego wyroku w innej sprawie, gdyż każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.
Projekt nowych regulacji prawnych przygotowany przez rząd
Systemowym rozwiązaniem tej kwestii ma być planowana nowelizacja przepisów. Projekt ustawy zakłada ponowne przeliczenie świadczeń emerytalnych dla osób pokrzywdzonych regulacjami z 2013 roku. W propozycji zawarto jednak znaczące ograniczenie: wypłaty miałyby ulec podwyższeniu jedynie na przyszłość, bez przyznawania wyrównania za minione lata.
Jest to zasadnicza różnica w porównaniu ze sprawą emeryta z Jaworzna, któremu sąd przyznał zarówno wyższą emeryturę, jak i jednorazową spłatę zaległości. Według stanu z 11 listopada 2026 roku rządowy projekt znajdował się na etapie konsultacji i nie został jeszcze uchwalony przez Radę Ministrów. Do czasu wejścia w życie nowych przepisów seniorom pozostaje indywidualne dochodzenie roszczeń. Przykład górnika z Jaworzna dowodzi, że taka ścieżka daje szansę na sukces, choć nie stanowi pewnej gwarancji w każdym postępowaniu.
Źródła: Radio ZET, Business Insider Polska; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.